HaiMIC – Tháng 01 năm 2023
Phần 1. Dinh thự
Nằm ở thị trấn Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, cách Sapa gần 3h lái xe.
Dinh được xây dựng từ năm 1914 và hoàn thành năm 1921.
Dinh tọa lạc trên một quả đồi rộng ở trung tâm thị trấn huyện Bắc Hà, phía sau và hai bên đều có núi, phía trước có một dòng suối, tạo thế “tựa sơn – đạp thủy”. Vị trí này do hai kiến trúc sư người Pháp và Trung Quốc lựa chọn, sau đó họ trực tiếp thiết kế và chỉ đạo thi công. Đến từ hai nền văn hóa khác nhau, nên ngôi biệt thự mang phong cách Á – Âu kết hợp.
Nét kiến trúc phương Tây được thể hiện trong những chi tiết như họa tiết cành nguyệt quế đắp nổi trên các cửa vào, lan can trổ ra hình vòm, cột nhà, cầu thang vòng, hành lang lát gạch.
Toàn bộ dinh có bố cục hình chữ nhật liên hoàn khép kín tổng thể 36 phòng. Dinh thự còn thể hiện được chức năng bảo vệ chủ nhân tòa nhà, với các tường rào xung quanh, bốn phía tường đều có lỗ châu mai như pháo đài và có lính canh giữ.
Hai bên tả hữu của ngôi nhà là hai dãy nhà ngang có bố cục, kiến trúc giống nhau. Mỗi dãy đều hai tầng và thấp hơn nhà chính, mỗi tầng có 3 gian, sử dụng làm phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ của 3 bà vợ của Hoàng Yến TChao, 2 người vợ của con trai Hoàng A Tưởng, và cho 2 vị cố vấn người Pháp và Trung Quốc.
Chính giữa là khoảng sân rộng thường để hành lễ, tổ chức múa hát hoặc vui chơi. Các cửa nhà hình vòm tuy cao thấp không đều nhưng cân đối, trước các cửa đều đắp pháo nổi công phu.
Để có thể vững chãi trải qua hàng trăm năm không hao mòn trước nắng gió, toàn bộ dinh thự được lợp bằng ngói gốm, sản xuất từ đất sét khai thác từ trong lòng núi dưới sự giám sát của kiến trúc sư nước ngoài. Sàn nhà được lát bằng gỗ quý lấy từ dãy Hoàng Liên Sơn. Nguyên vật liệu xây dựng như đá vôi, xi măng đều được sử dụng loại đắt tiền, vận chuyển bằng máy bay của Pháp.
Tổng diện tích toàn khu nhà lên tới 10.000 m2, được coi là “sự kết hợp giữa hai lối kiến trúc Á-Âu, thể hiện sự giao thoa văn hóa Đông-Tây”.
Đi thăm vào giữa tuần, tránh dịp chợ đêm Bắc Hà. Vắng vẻ. Nhiều người đẹp tranh thủ chụp ảnh nghệ thuật.
Phần 2. Lịch sử
Tại đây gia đình ông vua Mèo Hoàng Yến Tchao (1883- 1959) sinh sống đến năm 1950. Ông là người Tày, nhưng cai quản cả một vùng có đến 70% là dân tộc Mông (tên khác: Mông, Na Miẻo, Mẹo, Mèo, Miếu Hạ, Mán Trắng).
Vào năm 1950 khi quân đội vào giải phóng Bắc Hà đã chiến đấu với binh lính của ông TChao 14 ngày đêm nhưng không thắng được. Ngày 20/09/1950 bộ đội quay trở lại xã Xuân Giao, huyện Bảo Thắng – cách 50km về phía Nam và mang pháo lên bắn. Khi tường thành vỡ ra thì ông Hoàng đã dẫn vợ con đi theo đường hầm ra phía sau chân núi, họ di chuyển bằng đường bộ lên Si Ma Cai, tiếp tục di chuyển bằng đường bộ theo hướng Pha Long – Mường Khương về Lào Cai và đi tàu về Hà Nội. Sau đó sang Pháp. Ông TChao mất ở bên Pháp năm 1959.
Ông Hoàng Yến TChao có tất cả 4 bà vợ và 7 người con đẻ, trong đó có 2 người con trai và 5 người con gái.
Con trai cả là ông Hoàng A Tiển có lấy vợ nhưng mất sớm.
Con thứ 2 là ông Hoàng A Tưởng. Ngay từ khi còn nhỏ ông Hoàng A Tưởng đã có tướng mạo hơn người, thông minh nhạy bén vì vậy được cha vô cùng yêu quý, lớn lên lại được cha tin tưởng cho sang Pháp du học, khi về ông thường cùng cha giải quyết công việc lớn nhỏ trong nhà, Vì thế người dân trong vùng mới gọi đây là dinh thự Hoàng A Tưởng.
Ông Tưởng chính thức có 2 vợ, nhưng không có con. Vợ cả là người Bảo Nhai, vợ hai là người Hà Nội. Lí do ông Tưởng không có con là do thời gian học ở trường Bưởi, Hà Nội hay đi hát cô đầu, nên mắc bệnh và không thể có con.
Ông Tưởng sau một thời gian sinh sống bên Pháp đã quay trở lại thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Hiện nay ông cũng đã mất và bia mộ của ông vẫn còn ở Lâm Đồng. Như vậy, phần lớn con cháu của nhà họ Hoàng ở Lâm Đồng, một phần nhỏ ở bên Pháp, Mỹ và một bộ phận di cư từ Lâm Đồng về Quảng Ninh.
Tham khảo:
https://mylaocai.vn/iv/detailnews/?t=lich-su-dinh-hoang-a-tuong-&id=curheri_118
https://blog.mytour.vn/bai-viet/uy-nghi-dinh-thu-hoang-a-tuong-vung-cao-nguyen-trang.html
https://www.wondertour.vn/blog/thuyet-minh-tour-dinh-thu-hoang-a-tuong/
Phần 2. Vùng đất Bắc Hà
Đến đây ngay sau Tết Âm Lịch, cả ngày trời mây mù.
Tỉnh Lào Cai có 1/4 dân số là người dân tộc Mông. Dành cả buổi đi thăm bản làng xã Thải Giàng Phố.
…
Vừa phẫu thuật nối gân gót được vài tháng. Chưa đủ tự tin để đi bộ xa. Lại thấy xung quanh duy nhất mình là người lạ. Nên ngại ngần quay về khách sạn. Giờ thấy tiếc là lúc đó không đi vào bên trong bản làng nữa.
…
Sát với Lào Cai là tỉnh Hà Giang, nơi người Mèo chiếm khoảng 1/3 dân số. Từ dinh Hoàng A Tưởng (Bắc Hà – Lào Cai) sang tới đinh vua Mèo Vương Đức Chính (Đồng Văn – Hà Giang) đường xa 300 km. Đi mất cả ngày.
…
PS. Là người quê Phú Thọ. Nhưng phải đến năm 2013, lúc 50 tuổi, mới lần đầu tiên tới vùng núi phía Bắc. Mỗi chuyến đi đều để lại những trải nghiệm khác biệt.
Mời đọc thêm:
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này