Phần 1: Hoàng Anh Gia Lai và Cà phê Trung Nguyên
Phần 2: Đường Trường Sơn, Tây Nguyên
Phần 3: Rừng khộp và cây săng lẻ Tây Nguyên
Phần 5: Săn mây ở Tây Nguyên (đang chuẩn bị)
Phần 1: Hoàng Anh Gia Lai và Cà phê Trung Nguyên
Tây Nguyên bao gồm 5 tỉnh, tính từ Bắc xuống Nam là: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng.
Tỉnh Kon Tum có thành phố lớn nhất cùng tên Kon Tum, các nơi còn lại thủ phủ lần lượt là: Pleiku, Buôn Mê Thuột, Gia Nghĩa và Đà Lạt.
Năm 2011. Đi tham quan các cơ sở của Tập Đoàn Hoàng Anh Gia Lai. Thủy điện, thể thao, cao su, mía đường, dầu cọ…
Bay đến Pleiku (Gia Lai). Theo chuyến xe oto caravan vài ngày. Trên cả đường đi được nghe giới thiệu về định hướng phát triển của tập đoàn HAGL trong dài hạn…
Ấn tượng nhất là đi qua giao điểm biên giới giữa 3 quốc gia Việt Nam – Lào – Campuchia. Nơi tiếng con gà gáy vào buổi sáng vang vọng cả 3 nước Đông Dương.
Từ biên giới đi thêm vài tiếng nữa thì tới trụ sở Hoàng Anh Gia Lai trên đất Lào.
Hồi đó còn dùng điện thoại cùi bắp, chụp ít và không giữ được nhiều ảnh.
Chỉ nhớ lại.
Đi bên Lào gặp rất nhiều những thân cây gỗ lớn, trỏng chơ sát ngay ven đường. Cảm giác đã nằm đó khá lâu mà không thấy ai cần và lấy đi.
Anh bạn, là dân đầu tư người nước ngoài, chia sẻ: Tôi để ý thấy bên Việt Nam thì khai thác từ trên đỉnh núi xuống, bên Lào thì có sẵn dưới chân núi cũng không thấy ai cần…
…
Năm 2023. Tham quan bảo tàng thế giới Cà phê của Tập Đoàn Trung Nguyên (Đắk Lắk) tại thành phố Buôn Mê Thuột.
Nơi đây trưng bày hàng trăm các máy pha Cà phê khác nhau từ trên khắp thế thế giới.
Các chuyên gia của Trung Nguyên sau khi sưu tầm, nghiên cứu, đã khái quát, chắt lọc những nét tinh hoa Cà phê thế giới.
Thứ nhất, văn minh Cà phê Ottoman, được xây dựng xuất phát từ truyền thống văn hóa của Ethiopia, cội nguồn khai sinh ra cà phê, với Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia ở khu vực Trung Đông;
Thứ hai, văn minh cà phê Roman, được tạo nên từ dòng chảy truyền thống văn hóa Ý và các quốc gia châu Âu khác: Pháp, Đức, Áo,…
Và thứ ba, dòng chảy văn hóa Việt cùng với phong cách trà đạo Nhật Bản là những chất xúc tác tạo cảm hứng cho việc sáng tạo ra trường phái văn minh cà phê chậm rãi, tư duy sâu lắng – gọi là Cà phê thiền.
Trung Nguyên đang đưa Cà phê Việt Nam tiến ra thế giới với triết lý của riêng mình.
Tầm ảnh hưởng của Cà phê đã trở nên khá lớn ở Việt Nam.
Chỉ ví dụ nhỏ.
Trong số gần 60 thành viên đội bóng đá Rùa Đỏ mà tôi tham gia 25 năm nay, có tới 4 doanh nhân kinh doanh Cà phê. Một người kinh doanh trực tiếp hệ thống Cà phê xe đẩy đường phố. Người thứ 2 mở quán Cà phê ngay trung tâm. Người thứ 3 xây dựng chuỗi tới vài chục quán tại các tỉnh thành. Người thứ 4 kinh doanh máy pha Cà phê và thu gom hạt từ nhà sản xuất.
—-
Phần 2: Đường Trường Sơn, Tây Nguyên
12 năm qua. Từ 2011 tới 2023. Việt Nam đã có những thay đổi lớn. Sống tại TP Hồ Chí Minh, nên nhận rõ điều đó. Nhưng ở những nơi xa thì sao?
12 năm qua. Đã ghé thăm hết 63 tỉnh thành của đất nước. Riêng lần gần nhất, tháng 03 năm 2023, đi theo cung đường dài 2.319 km, qua các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Tổng hợp và chia sẻ các hình ảnh đã chụp về vùng đất Tây Nguyên.
Từ biển Hội An, đi hướng Tây hơn 30 km, đến ngã 3 Đại Hiệp, ranh giới giữa Đà Nẵng và Quảng Nam. Rẽ phải là bắt đầu vào đường Hồ Chí Minh (tên cũ – D.14B).
Đi 50 km nữa là tới ngã ba Bến Giằng, huyện Nam Giang. Bên phải, theo đường 14D là tới đất Lào.
Chúng tôi rẽ trái. Đoạn đường Hồ Chí Minh này chạy dọc theo sông Đắk Mi. Đi qua vô số cây cầu lớn, nhỏ.
Ăn trưa ở đây với món đặc sản phở khô Gia Lai. Trong quán có 4 CSGT đang bận bịu sử lý 1 tài xế phạm luật. Tới hỏi thăm về đường đi, họ hơi e dè chút, rồi cũng nhiệt tình trả lời: Phía trước là Đèo Lò Xo, đường bên Quảng Nam thì khá tốt, phía bên Kon Tum bọn tôi chưa sang bao giờ, nhưng đang sửa chữa, nghe nói khó đi.
Thấy tôi đứng chụp hình, mấy thanh niên địa phương sán đến gần dò hỏi xem có phải là thanh tra từ Trung Ương xuống kiểm tra chất lượng đường xá hay không…
Đặc sản vùng này là đèo Lò Xo, ranh giới giữa hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum. Đèo dốc khá dài, đi một đoạn lại thấy biển báo số km còn lại.
Đây là cung đường nguy hiểm nhất trên tuyến đường Hồ Chí Minh. Trong vòng 14 năm qua, trên đèo Lò Xo đã xảy ra 192 vụ tai nạn giao thông, làm chết 65 người, 333 người bị thương.
Thực tế thấy, đèo Lò Xo cỡ gần 40 km, đường dài và vắng, lái xe dễ mệt mỏi và chủ quan. Dốc lượn quanh co liên tục, phải thường xuyên rà phanh nên đến lúc cần xử lý, hệ thống phanh nếu không được bảo trì tốt dễ bị mất tác dụng.
…
Khu đèo Lò Xo là nơi bắt nguồn dòng sông Pô Kô, tỉnh Kon Tum. Nhớ tới bài hát “Người lái đò trên sông Pô Kô”.
Hỡi Pô Kô ơi!
Dòng sông mênh mông
Đôi bờ cây xanh biếc, nước chảy xiết sâu thẳm
Qua tháng ngày, hỏi sông ơi có biết
Anh lái đò tên gọi A Sanh…
Lời bài hát và giai điệu được nghe nhiều hồi nhỏ, khi sống ở miền quê Trung du Bắc Bộ thời kỳ 1968 – 1975. Vẫn nhớ rõ và thuộc lòng đến bây giờ.
Nghe giai điệu, nhớ lại những tưởng tượng lúc nhỏ về sông núi Tây Nguyên. Như được quay lại quá khứ…
Đi đường theo sông Pô Kô, nhìn những cây cầu vút qua cửa kính ô tô. Nơi nào A Sanh đã từng chèo đò?
…
Theo đường Hồ Chí Minh, qua nhiều huyện, nghe tên là có thể đoán thuộc Tây Nguyên.
Tỉnh Kon Tum: Đắk Glei, Đắk Tô, Kon Plông, Kon Rẫy.
Tỉnh Gia Lai: Chư Păh, Chư Pưh, Chư Sê, Chư Prông.
Tỉnh Đắk Lắk: Cư M’gar, Ea H’Leo, Krông Ana, Krông Pắc.
Tỉnh Đắk Nông: Cư Jut, Đắk Mil, Đắk Glong, Đắk Song, Đắk R’Lấp, Krông Nô.
Mỗi nơi đều cố dừng lại chụp bức ảnh kỷ niệm…
Năm 2011, đọc trên mạng thấy chuyện một thanh niên người Nhật du lịch tới Tây Nguyên thời gian dài. Phóng viên hỏi vì sao? Anh trả lời: đây là lần đầu tiên anh đi ra nước ngoài. Anh coi bản đồ thế giới, thấy địa danh Ea H’Leo, tỉnh Đắk Lắk nghe rất lạ tai. Vậy là tìm cách tới tham quan. Rồi lấy vợ người địa phương và ở lại luôn. Cám ơn người bạn Nhật không quen biết đó…Nghe quá lãng mạn và để lại nhiều cảm hứng… Để 12 năm sau tìm đến được nơi đây.
Và cuối cùng, Tà Đùng – điểm đến ”1-0-2” của Tây Nguyên, thuộc xã Đắk Som, huyện Đăk Glong, tỉnh Đắk Nông.
Vốn là một thung lũng ven chân núi Tà Đùng, do quá trình xây dựng các dự án thủy điện, chặn dòng chảy mà nơi đây trở thành một hồ chứa nước với 47 hòn đảo lớn nhỏ. Được coi là “Hạ Long trên cạn của Tây Nguyên”.
Về Sài Gòn qua đèo Tà Pứa thuộc tỉnh Bình Thuận. Đường xấu. Đau hết cả lưng. Đến giờ vẫn không hết.
—-
Phần 3: Rừng khộp và cây săng lẻ ở Tây Nguyên
Rừng khộp là kiểu rừng thưa, cây lá rộng, đặc trưng của một số nước Đông Nam Á lục địa trong điều kiện có một mùa mưa úng nước và một mùa khô khắc nghiệt.
Tại Việt Nam, Tây nguyên là nơi duy nhất có kiểu rừng này.
Con đường đất đỏ dẫn vào rừng
Khác hẳn không khí âm u thường có ở những khu rừng già, cây nơi đây không cao lớn, đồ sộ mà thanh mảnh, mọc lưa thưa, thoáng đãng.
Hồi nhỏ có đọc về Tây Nguyên. Còn nhớ câu chuyện đoàn người đi trong rừng, thỉnh thoảng lại có tiếng chim hót cao vút từ phía cây săng lẻ. Ở đây cũng nghe tiếng chim hót lanh lảnh rồi im bặt, dường như rơi tõm xuống hồ nước.
Không cần mùa thu, Tây nguyên vẫn có một mùa lá đỏ, lá vàng, hoa tím, mùa của những đổi thay sắc màu. Không phải là châu Âu, Tây nguyên chỉ là mình, thế thôi.
Phần 4: Thác ở Tây Nguyên
Thác D’ray Nur và D’ray Sáp
Sông Serepôk của Tây Nguyên đến đây thì chia tách làm 2: nhánh sông cái – Krông Ana và nhánh sông đực – Krông Nô. Do vậy, thác D’ray Nur – D’ray Sáp còn gọi là thác Vợ – thác Chồng.
Nằm ngay sát nhau bên nhau, cùng ngã ba sông. nhưng hai thác lại thuộc hai tỉnh khác nhau.
Đường bay trên trời bằng Flycam, 2 thác cách nhau chỉ vài trăm mét. Còn nếu đi bằng đường bộ, thì phải vòng qua quốc lộ, khoảng 24 km, mất cả tiếng.
Thác D’ray Sáp thuộc huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông.
Theo tiếng Ê Đê, Dray Sap có nghĩa là “thác khói” (dray: thác, sap: khói), có lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống tạo thành nên bụi nước bay là như màu sương khói.
Hôm sau lại được coi thác lần nữa vào bình minh buổi sáng.
D’ray Nur và D’ray Sáp nằm trong cụm 4 thác: thêm thác Băng Rup (Trinh Nữ) cách 6 km về hướng Bắc và thác Gia Long, cách 5 km về hướng Nam. Tính bằng đường chim bay (Flycam), còn đường xe thì xa hơn nhiều. Chưa có dịp tới.
Thác Pongour
Pongour là tên do người Pháp phiên âm từ tiếng bản địa K’ho, có nghĩa là “đất sét trắng”. Thác nằm trên sông Đa Nhim, xã Phú Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
Thác Đam Bri
Đam Bri theo nghĩa tiếng K’ho có nghĩa là “đợi chờ”. Thác nằm ở độ cao 1.500 so với mực nước biển, cách trung tâm thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng khoảng 18 km.
Thác Liêng Rơwoa
Còn gọi là thác Voi, nằm trên sông Cam Ly, cách Đà Lạt 30 km về hướng Nam.
…
Tây Nguyên, ngoài D’ray Nur, D’ray Sáp, Băng Rup (Trinh Nữ), Gia Long, Pongour, ĐamBri, Liêng Rơwoa (thác Voi), còn những khu thác khác sau:
Tỉnh Kon Tum:
Thác Kôi Tó – huyện Kon Rẫy
Thác Dắk Snghé – huyện Kon Rẫy
Thác Khỉ – huyện Sa Thầy
Thác Siu Puông – huyện Tu Mơ Rông
Thác 4 Tầng – huyện Tu Mơ Rông
Thác Dắk Ke – huyện Kon Plông
Thác Pa Sỹ – huyện Kon Plông
Tỉnh Gia Lai:
Thác Xung Khoeng – huyện Chư Prông
Thác La Sao (9 tầng) – huyện Ia Grai
Thác Phú Cường – huyện Chư Sê
Thác Hang Én- huyện K’Bang
Thác Hang Dơi – huyện K’Bang
Tỉnh Đắk Lắk:
Thác Krông Kmar – huyện Krông Bông
Thác Thủy Tiên – huyện Krông Năng
Thác Drai Ega – TT Buôn Hồ
Thác Dray K’nao – huyện M’Đrăk
Tỉnh Đắk Nông:
Thác Đắk P’lao – huyện Đắk Glong
Thác Liêng Rơm – huyện Đắk Glong
Thác Liêng Nung – tt Gia Nghĩa
Thác Lưu Ly – huyện Đắk Song
Thác Len Gun (7 Tầng) – huyện Krông Nô
Thác Đắk Sin (5 Tầng) – huyện Đắk R’Lấp
Thác Diệu Thanh – huyện Đắk R’Lấp
Thác Đắk G’Lung – huyện Tuy Đức
Thác Đăk Búk So – huyện Tuy Đức
Tỉnh Lâm Đồng:
Thác Preen – tp Đà Lạt
Thác Datanla – tp Đà Lạt
Thác Cam Ly – tp Đà Lạt
Thác Suối Mơ Đại Lào – tp Bảo Lộc
Thác Tam Hợp – huyện Bảo Lâm
Thác Tà Ngào – huyện Bảo Lâm
Thác Triệu Hải – huyện Đạ Tẻh
Thác Xuân Đài – huyện Đạ Tẻh
Thác BoBla – huyện Di Linh
Thác Liliang – huyện Di Linh
Thác Tình Tang – huyện Đam Brông
Thác Phi Liêng – huyện Đam Brông
Thác Bảy Tầng
Thác Liêng Srông
Thác Nếp
…
Có lẽ, không còn điều kiện đi thăm hết danh sách trên. Sẽ chọn dần…
Phần 5: Săn mây ở Tây Nguyên (đang chuẩn bị)
Quay lại: Chuyện Tây Nguyên
Phần 1: Hoàng Anh Gia Lai và Cà phê Trung Nguyên
Phần 2: Đường Trường Sơn, Tây Nguyên
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này