HaiMIC

Mỗi khi gặp khó, người ta thường liên tưởng tới Chủ nghĩa khắc kỷ. Triết lý này kêu gọi chấp nhận thực tại, trực diện với những gì đang có, dù khó khăn đến đâu. Từ đó làm chủ cảm xúc. Bình thản nội tâm. Phân biệt những việc nằm ngoài khả năng để tập trung vào những điều có thể kiểm soát.

…

Phía ngược lại là Chủ nghĩa khoái lạc: tôn thờ niềm vui, thỏa mãn với những gì đang sở hữu, dù nó nhỏ nhoi ra sao.

Cả hai cùng đối diện với thực tại: một bên chấp nhận, bên kia thỏa mãn.

Cả hai đều khao khát hướng tới tương lai. Một bên coi đó là nguyên nhân của bất ổn. Bên kia – là con đường đạt đến hạnh phúc.

…

Có sao hưởng vậy? Ai chả biết! Cần gì phải đọc sách?

Nhưng. Làm sao có thể sảng khoái khi điều kiện đang bị eo hẹp, thậm chí còn thiếu thốn?

Chủ nghĩa khoái lạc đưa ra quan điểm phân loại niềm vui thành 2 dạng: chủ động và tĩnh lặng. Có thể xem xét qua các ví dụ; khi ăn uống – quan hệ bạn bè – tương quan quá trình với đích đến.

Niềm vui ăn uống

Chủ nghĩa khoái lạc “chẻ nhỏ” trải nghiệm ẩm thực thành bốn cấp độ riêng biệt.

1. Niềm vui chủ động thể xác khi thưởng thức món ăn, cảm nhận hương vị.
2. Niềm vui tĩnh lặng của thân thể khi cơn đói khát đã được xoa dịu.
3. Niềm vui tinh thần chủ động qua trò chuyện cùng bạn bè, hòa mình vào không khí bữa tiệc.
4. Niềm vui tĩnh lặng trọn vẹn khi cả tâm trí lẫn thân xác đều không còn vướng bận.

Niềm vui với bạn bè

Chủ nghĩa khoái lạc nhìn nhận niềm vui khi có bạn bè thể hiện qua hai mức độ khác biệt.

1. Niềm vui chủ động – khi có người sẵn sàng dang tay giúp đỡ trực tiếp, ngay lúc cần.
2. Niềm vui tĩnh lặng: là sự an tâm trong lòng khi biết rằng, dù không hiện diện, nhưng có cảm giác ai đó sẵn sàng chìa tay khi ta gặp khó. Sẽ giúp tâm trí về trạng thái bình yên.

Chủ nghĩa khoái lạc coi rằng quan hệ bạn bè có tính một chiều – và không kỳ vọng chiều ngược lại. Quan tâm ủng hộ lẫn nhau, chứ không trở thành cuộc đổi chác ơn huệ đơn thuần.

Niềm vui trên đường tới đích

Niềm vui không chỉ có lúc đạt kết quả, mà còn là sự tận hưởng sảng khoái trên đường đi – khi lựa chọn đúng hướng.

Chủ nghĩa khoái lạc cho rằng niềm vui đạt đích là đỉnh cao của sự thỏa mãn – khi chạm đến điều mình ao ước. Nhưng khoảnh khắc ấy thường ngắn ngủi, rất dễ biến mất sau một khoảng thời gian nhất định.

Trong khi đó, niềm vui trên đường đi – từng bước tiến bộ, từng trải nghiệm, từng hy vọng và chờ đợi – lại mang đến cảm giác khoái lạc bền vững, sâu sắc hơn. Quá trình ấy nuôi dưỡng cảm xúc, giúp cuộc sống trở nên phong phú và đáng sống, nhiều khi còn hơn đích đến cuối cùng.

Dã Tràng xe cát biển Đông

Chuyện dân gian kể rằng, chàng thanh niên tên Dã Tràng hàng ngày buổi sáng xúc cát đổ vào bờ biển, mong muốn xây được lâu đài cát ngay sát mép nước. Nhưng chiều đến, sóng biển lên lại cuốn trôi tất cả. Người đời thương hại, không hiểu nổi vì sao anh ta cứ làm việc vô ích ấy mãi. Cuối cùng, Dã Tràng chết đi, hóa thành một loài cua nhỏ, suốt đời đẩy cát, gọi là cua Dã Tràng.

Tình yêu đơn phương hình như cũng giống vậy. Cả đời si mê thần tượng người khác một cách vô vọng, nhưng vẫn cảm thấy hạnh phúc. Phải chăng đó cũng là biểu hiện của Chủ nghĩa khoái lạc?

…

Đọc thêm: “Bàn về chủ nghĩa khắc kỷ”