HaiMIC

Khi gặp điều không vừa ý ta thường tự hỏi “Tại sao?”

• Tại sao người ta lại đối xử với mình như vậy?
• Tại sao tôi đã cố gắng hết sức nhưng không đạt điều mong muốn?
• Tại sao mình lại lâm vào tình thế như bây giờ?

Thường là không tìm ra câu trả lời thỏa đáng, dễ làm ta bất an hoặc phát điên lên…

Nhưng.

Cũng có khi, tồn tại giải đáp mà không nỡ chấp nhận

• Người ta làm như vậy là vì lợi ích của họ, nó ngược với ý muốn của bạn.
• Bạn thực hiện công việc mà khả năng của bạn chưa đủ dẫn tới thành công.
• Đó là hệ quả từ những hành xử trước đó của bạn.

Chủ nghĩa khắc kỷ là gì?

Chủ nghĩa Khắc Kỷ (Stoicism) đưa ra quan điểm: những gì đã xảy ra trong quá khứ đều có lý do xác đáng (nào đó). Và đề xuất:

• Chấp nhận một cách khách quan những gì đã diễn ra.
• Giữ tâm trí bình thản trước vui sướng lẫn khổ đau.
• Dùng suy nghĩ có ý thức để phán đoán và ra các giải pháp.

Triết lý này tập trung vào việc sống hòa hợp với lý trí, làm chủ cảm xúc, để đạt được sự bình thản nội tâm thông qua việc phân biệt giữa những điều chúng ta có thể kiểm soát và những điều nằm ngoài khả năng.

Ba nguyên tắc nền tảng của Chủ nghĩa Khắc kỷ:

1) Phân biệt điều có thể và không thể kiểm soát

2) Sống hòa hợp với cảm xúc và lý trí

3) Chấp nhận nghịch cảnh

Chủ nghĩa Khắc Kỷ không kêu gọi sự bàng quan.

Mà quan sát tìm ra những gì mình có thể kiểm soát, như suy nghĩ, cảm xúc, và hành động; đồng thời phân biệt những yếu tố bên ngoài không phụ thuộc vào bản thân mình, như danh tiếng, hành vi của người khác, hay thiên tai – dịch bệnh…

Chủ nghĩa Khắc Kỷ không hướng tới sự cam chịu.

Mà, tập trung chú ý đến những gì trong tầm kiểm soát, khi đó hành động sẽ chính xác và hiệu quả.

…

Điểm mấu chốt ở đây là việc phân biệt ranh giới giữa: điều có thể và không thể mà ta kiểm soát được. Nó đánh dấu sự trưởng thành của mỗi cá nhân, và hoàn toàn riêng tư, không ai giống ai.

Ví dụ như, khi đối diện với vấn đề, người ở vị trí thủ lĩnh sẽ có cách tiếp cận và khả năng giải quyết khác so với nhân viên.

Nhưng có điểm chung, đó là cảm xúc khi gặp gian nan thử thách: sợ sệt, né tránh hay bình thản tiếp nhận.

Ở đây vai trò của ý chí trở nên quan trọng. Ý chí không tự động giải quyết mọi trắc trở, mà nó giúp dẫn tới hành động hợp lý và xác đáng.

Chủ nghĩa Khắc kỷ nhìn nhận nghịch cảnh không phải là điều xấu, mà là cơ hội để rèn luyện bản thân. Thay vì trốn tránh, hãy đối mặt với khó khăn với tâm thế của một người học hỏi và trưởng thành. Vì thực tế, ta nhận được nhiều bài học từ quá trình vượt qua khó khăn nhiều hơn so với khi thuận lợi.

Rèn luyện ý chí

Chủ nghĩa Khắc kỷ đưa ra phương pháp rèn luyện ý chí qua quá trình Tưởng tượng tiêu cực (Negative Visualization): Thử tự hình dung những điều tồi tệ nhất có thể xảy ra với bản thân.

Ví dụ.

Epictetus: “Khi bạn ôm con mình, hãy nhủ: Nó có thể chết bất kỳ lúc nào. Bạn sẽ yêu nó sâu sắc hơn, nhưng không tuyệt vọng khi mất nó.”

Marcus Aurelius mỗi sáng tự nhủ: “Hôm nay ta sẽ gặp người vô ơn, kẻ thô lỗ, kẻ kiêu ngạo…” – để không bất ngờ hay tức giận khi đối diện với họ.

Mục tiêu không phải là làm bản thân lo sợ, mà để:

• Trân trọng những gì bạn đang có.

• Tìm kiếm sự cân bằng giữa tham vọng và hài lòng.

• Giữ vững tâm trí trước sự hỗn loạn của thế giới.

Sức mạnh của ý chí

Thực tế cho thấy, trong nhiều cuộc chiến tranh, tương quan lực lượng giữa hai phe chênh lệch nhiều lần, mà thành công lại đến với bên yếu hơn nhưng với ý chí mạnh mẽ hơn.

Từ đây phát sinh câu hỏi: Liệu ý chí tập trung cao có biến thành sức mạnh vật chất hay không?

Đây là ranh giới giữa khoa học vật lý thuần túy và niềm tin.

Về khoa học: Ý chí không biến thành vật chất, nhưng tác động rất mạnh đến hành vi, thể chất và kết quả hữu hình.

Về triết học & tâm linh: Có trường phái tin rằng ý chí tập trung cao có thể ảnh hưởng hoặc “chuyển hóa” thực tại.

Có thể tham khảo thêm ý kiến của các danh nhân như Schopenhauer, Nietzsche, hay Thiền sư Thích Nhất Hạnh về sức mạnh của ý chí.

…

Đọc thêm: “Bàn về chủ nghĩa khoái lạc”