Nghe tin tôi muốn đi chơi vùng Đạ Tẻh, Lâm Đồng, – Quân, một người bạn, xin nghỉ làm vài ngày và tham gia cùng. Trên xe, trò chuyện, mới biết – anh đã từng làm việc ở nơi này.
Quân
Quân sinh năm 1978 tại Nam Đàn, Nghệ An. Năm 2000, ngay sau tốt nghiệp đại học, Quân đã lên Đạ Tẻh. Là kỹ sư nông nghiệp trẻ, anh làm cho lâm trường trồng rừng ở vùng này.
Vậy là có thổ công.
Quân dẫn tôi đến xã B’Lá, nơi anh đã sinh sống quãng thời gian 5 năm.
Từ thị trấn Madagui tới đây đi xe khoảng 2h. B’Lá thuộc huyện Đạ Tẻh – là xã tận cùng của tỉnh Lâm Đồng. Giáp ranh với xã Đăk Nia, tỉnh Đắk Nông, có sông Đồng Nai bao bọc xung quanh.
Quân đưa tôi tới hồ nước nhỏ đầu nguồn. Cách đường lộ khoảng 1 km. Vào giữa trưa nắng nóng, có cảm giác mát lạnh khi đi bộ dưới tán rừng cây nguyên sinh.
Quân giới thiệu: Chỗ này ngày trước bọn em thường tắm “nuy”. Còn anh thì tùy …
Quân cho tôi xem bức ảnh cũ (ở phía dưới). Lúc trước, cây còn đứng thẳng, chứ không đổ ngả xuống như bây giờ.
Tôi cũng cố trèo lên thân cây đổ vắt ngang và nhảy xuống, để nhớ lại cảm giác lúc còn nhỏ ở quê.
Rời khỏi chỗ này lúc mặt trời sắp lặn.
Trên đường ra gặp một đôi nam nữ trẻ đi chiều ngược lại. Tắm buổi tối chắc lạnh lắm…
…
Hôm sau, Quân đưa tôi tới bờ suối đã để lại nhiều kỷ niệm với anh.
Đây là chỗ người dân Châu Mạ dùng làm nơi tắm, giặt. Cũng là địa điểm giao lưu cho những đôi trai gái hẹn hò.
Đến tận bây giờ vị trí này vẫn là chỗ sinh hoạt như ngày trước. Nhìn thấy những chiếc xe máy cũ kỹ, thô sơ dựng bên đường, hoặc đang phóng phăng phăng trên cầu treo.
Từ trên cầu, tôi để ý thấy người mẹ và đứa con nhỏ với làn da trắng nổi bật, ngồi tách biệt ở bờ suối.
Cách đó không xa là người đàn ông Châu Mạ, da ngăm đen, chậm rãi nhặt những hòn sỏi nhỏ và ném nhẹ chúng theo chiều chảy xuôi của dòng nước. Cả 3 người họ cứ ngồi lặng lẽ như vậy từ lúc chúng tôi đến tới khi rời đi. Chắc phải vài tiếng…
Nhìn ánh mắt tư lự của tôi, Quân cắt nghĩa: “Chỗ này là nơi sinh hoạt của người đồng bào Châu Mạ, chứ không phải là người Kinh. Có thể đây là cặp vợ chồng Kinh-Mạ, và cô vợ trẻ ra suối ngóng về vùng đất dưới xuôi, nơi mình sinh ra…
Lặng im một lúc, Quân chia sẻ tiếp: “Rất ít những mối tình giữa người Kinh và Mạ, và chuyện họ lấy nhau lại càng hiếm. Cá nhân em cũng đã trải qua…”
Nói đến đây anh dừng lại. Và tôi cũng không hỏi tiếp.
Người Châu Mạ hay người Mạ (có tên gọi khác Mạ Xốp, Mạ Tô, Mạ Krung, Mạ Ngắn) là một trong 54 dân tộc tại Việt Nam. Có tất cả khoảng hơn 50.000 người cư trú chủ yếu tại huyện Đạ Tẻh, Đạ Huoai thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Người Châu Mạ theo truyền thống là xã hội mẫu hệ: người phụ nữ giữ vai trò trung tâm trong gia đình và dòng tộc. Tuy nhiên, ngày nay do ảnh hưởng của văn hóa Kinh và các yếu tố hiện đại, cấu trúc xã hội Mạ đang có xu hướng chuyển dần sang phụ hệ hoặc pha trộn.
…
Sau 5 năm làm việc ở đây, Quân về Sài Gòn sinh sống từ 2005. Đã 20 năm qua anh không hề có một liên lạc nào với những người ở vùng đất này.
Bất ngờ tháng trước, khi tham dự triển lãm các sản phẩm nông nghiệp tại Sài Gòn, Quân thấy gian hàng ghi tên xã “B’Lá”. Đi tới đi lui vài lần, vẫn thấy ánh mắt người phụ nữ dõi theo.
- Có phải Quân không?
- Em đây, chị M phải không?
Cuộc gặp gỡ bất ngờ sau 20 năm. Và hẹn hò ngày tái ngộ…
Chuyện tình chị M.
Chị – người phụ nữ gốc Bắc, có vẻ đẹp mặn mà, mạnh mẽ. Anh – người đàn ông dân tộc Mạ, rắn rỏi, kiên định, tinh tế.
Tôi sẽ gọi họ là chị M, anh N.
Không phải vì không nhớ tên. Làm sao có thể quên được, sau cả một ngày giao lưu, gặp gỡ.
Càng không phải do không nhớ câu chuyện ra sao. Vẫn còn đủ minh mẫn, để ghi nhận lại tất cả những gì nhìn thấy, nghe được và đã đọng lại nhiều cảm xúc.
Cũng không phải vì không được hiểu rõ mối tình. Quân hay chị M sẵn sàng kể lại cả những điều nhỏ nhất…
Mà. Tôi dùng tên viết tắt, để ai đó, lỡ có đọc những dòng này – có thể tìm thấy phần nào bóng dáng của bản thân trong câu chuyện tình yêu.
…
Lúc chúng tôi tới, chỉ có một mình anh ở nhà, chị bận công việc chưa về. Biết chị đến từ Hà Tuyên, tôi hỏi: “Phụ nữ Hà Tuyên đẹp lắm phải không?” – Anh mỉm cười: “Thì cũng nghe người ta nói vậy!”
Truyện trò một lúc thì chị về. Từ xa đã nghe tiếng nói rổn rảng. Có chút đẫy đà của tuổi gần 50, nhưng trông vẫn đẹp và giữ được những nét duyên dáng. Đặc biệt, chị có giọng nói sang sảng, mạnh bạo và hài hước.
Người Bắc có thói quen gặp nhau thường hỏi thăm quê quán. Biết tôi từ Phú Thọ, chị nhận là đồng hương. Vì tỉnh Hà Tuyên nằm kế bên. Và, như thể quen đã lâu, chị say sưa kể về cuộc đời mình.
Sinh ra ở Hà Tuyên, nhưng gốc gác Thái Bình. Khổ quá ông bà mới rời quê đi theo phong trào kinh tế mới vào những năm 1960. Cũng vì khổ quá, bà ngoại lại dắt díu cả nhà vào thị trấn Đạ Tẻh. Rồi cũng vì khó khăn quá nên lại lên đây, xã B’Lá.
Hồi đó, em làm cho công ty trồng rừng, chuyên việc cho cây giống nhỏ vào hom (túi nhỏ). Nhanh nhẹn lắm, có chú Quân đây biết, năng suất phải gấp 4-5 lần người khác. Có giọng hát hay, em tham gia đội ca múa nhạc của lâm trường. Đài báo của tỉnh, huyện nhiều lần về phỏng vấn. Và, anh biết đấy, em có bao nhiêu người theo! Vậy mà, em lại lấy anh này!
Vừa nói, chị vừa quay sang nhìn chồng với ánh mắt tinh nghịch. Chị cứ thao thao bất tuyệt, nhưng đặc biệt, mỗi khi câu chuyện vào khúc rẽ, chị đều hướng mắt về chồng, như nhận sự đồng cảm, để nói tiếp…
Em lanh lẹ như này, nhưng bà ngoại em tính cách còn mạnh mẽ gấp nhiều lần. Tất cả những người đến với em, bà ngoại chỉ ưng mỗi ông này. Mà hồi đó, ông ấy có duyên lắm cơ!
– Thì bây giờ vẫn duyên mà. Anh N đính chính xen vào câu chuyện.
Bà bảo, việc gì mà mày cứ băn khoăn là người dân tộc. Trải nghiệm không hoàn hảo về con rể, tức bố chị, đã bỏ mẹ con chị từ lâu – làm bà rất cương quyết.
Mà anh này lì lắm. Hàng ngày, cứ đều đặn từ 6h chiều tới 4h sáng là đứng ở cổng nhà em. Đã đánh nhau với tất cả những người nào muốn tìm hiểu em. Đến giờ em vẫn không tin là sống với ông này cả đời. Cứ nghĩ, ở vài năm chiều ý bà ngoại rồi bỏ đi. Anh biết đấy, vợ chồng mới lấy nhau khổ ơi là khổ! Mà xung quanh, biết bao nhiêu anh có chức, có quyền, có tiền, có bạc – dụ dỗ. Nhưng em cứ nghĩ, số mình đã như vậy, không muốn con cái sinh ra lại với hoàn cảnh li dị. Ở lâu dần, thấy chả ai có thể chiều mình được bằng anh…
Ngồi sát bên tôi, anh nói nhỏ: Mình phải có lương tâm chứ, đâu lấy vợ về rồi là ruồng rẫy người ta để đi theo ai khác…
Chị vẫn lớn giọng: Giờ có 3 con, đã trở thành bà ngoại rồi, nhưng vẫn còn nhiều người theo lắm đó. Ông liệu mà biết cách giữ!”
Tôi hỏi, liệu có phải người dân tộc sử dụng bùa ngải gì với chị không?
Cũng không biết nữa. Chị cười và xòe hai bàn tay chai sạn ra: Chúng em làm cực lắm, nhưng đến giờ thì cũng ổn rồi. Vợ chồng em làm rẫy: tiêu, điều, caffe đủ cả. Thời gian cuối là sầu riêng, trúng lắm. Em còn bán quán, rồi đất đai lên giá… Cơ ngơi vợ chồng em không nhiều nhưng cũng tàm tạm. Không có muốn dời đi đâu hết. Ra nước ngoài – cho bạc tỷ cũng chả thèm. Chỗ em giờ chả thiếu gì. Gà qué lợn gà đủ cả. Không khí lại trong lành. Sắp tới đây là trung tâm xã, mà huyện lại bỏ hết đi, đối diện nhà em đang xây Bách Hoá Xanh. Con gái em lấy chồng, em cho căn nhà, giờ làm spa ở đây thu nhập còn cao hơn người tốt nghiệp đại học ở thành phố. Con rể chịu khó lắm, nhà có 2 máy xúc đào đất, nó đi làm đêm khuya mới về…
Chị còn kể rất nhiều chuyện chi tiết. Tựu trung lại, là toát ra vẻ hạnh phúc, viên mãn. Hơi chút ngạc nhiên, khi thấy chị nhiệt tình và dễ dàng cởi mở với chúng tôi.
Lát sau, người đàn ông đã ngoài 40, rất vạm vỡ ghé chơi. Giới thiệu là em trai, và được khỏe mạnh như hôm nay là nhờ Quân. Thời đó, anh bị bệnh gan nặng, bệnh viện Sài Gòn đã thấy vô phương và trả về. Nghe nói, gần nhà Quân, ở Đô Lương, có ông thầy thuốc rất giỏi. Hai chị em lặn lội từ đây ra nhờ gia đình Quân giới thiệu giúp. Và cắt thuốc uống vài năm là khỏi hẳn.
Chị kể, hồi đó ở đây khổ lắm, ra tới Nghệ An còn thấy khổ hơn nhiều. Nhưng người ngoài đó ai cũng lạc quan. Ban ngày thì làm ruộng với con trâu, con bò. Nhưng tối đến, thanh niên ăn diện rất chỉn chu, đi đâu cũng giới thiệu là giám đốc. Chị cười vang cả nhà, tươi tắn, trông trẻ lại như tuổi 20…
Chị vẫn biết ơn Quân.
PS. Chuyện em Quân
Ngồi một lúc, chị P, trước làm cùng lâm trường đến chơi. Chị cũng nằng nặc mời chúng tôi ghé qua nhà, thăm vườn sầu riêng 5 năm tuổi của gia đình.
Rồi thầy K vẫn đang dạy cấp 2, tới góp vui nữa. Nhờ làm rẫy mà đã có tận 4 xe oto chuyên cho việc dạy học lái. Sống trong ngôi nhà khang trang gần đây.
Tất cả mới gặp lại lần đầu sau 20 năm, nhưng đều rất nhiệt tình với Quân. Và tôi được hưởng lây.
Nhận thấy, vùng đất này thay đổi rất nhiều sau 20 năm. Rõ ràng, có sự góp sức từ bàn tay chai sạn của chị M, khuôn mặt đen sạm nắng của anh N, và chị P, thầy K cũng như nhiều người khác ở đây nữa…
Qua cuộc trò chuyện, tôi hiểu, quãng thời gian 5 năm ở đây, Quân đã để lại cảm mến không chỉ với các anh, các chị lớn tuổi hơn. Quân cũng nói chị M thôi đừng gọi thêm ai đến nữa…
Nghe những câu nói không rõ ràng, không đầu, không cuối. Cũng hiểu phần nào. Một kỹ sư trẻ, tuổi yêu đương, đã có mối tình sâu đậm với người con gái Châu Mạ ở đây. Nhưng không thành, có thể vì thế mà anh đã rời đi và 20 năm không quay lại.
Nhưng đó là câu chuyện cho dịp khác.
…
Là người thích đi tới nhiều nơi, đến đâu cũng tự nhủ: nơi đây là lần đầu tiên – và cũng là dịp cuối cùng mình đặt chân đến. Nhưng sau cuộc gặp gỡ tình cờ này, đã đổi ý. Sẽ quay lại đây. Và có thể – không chỉ một lần.
…
Bài viết cùng chủ đề
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này