Phần 1: Mở đầu
Trong bài viết Bàn về thông tin tháng 5 năm 2022 có đưa ra khái niệm về cấu trúc 3 tầng của thông tin, mô phỏng qua sơ đồ sau:
Nhận thấy, bên trong mỗi thông tin có 3 phần: 1/ Mô tả, kể lại về hiện trạng; 2/ Nhận xét, giải thích, đánh giá; và 3/ Đề xuất, khuyến nghị.
Thông thường, cần tìm hiểu thông tin từ các nguồn độc lập khác nhau để biết thực sự đó là chuyện gì. Tiếp, đọc các phân tích, giải thích. Cuối cùng đến phần nên làm gì. Dạng theo thứ tự: Chuyện gì? – Tại sao? – Làm gì?
Ngày nay, lượng tin tức quá nhiều, đang dần tràn khả năng tiếp nhận. Bài viết ở đây bàn luận về chủ đề: làm sao xoay sở kịp giữa rừng thông tin đang phát sinh với tốc độ chóng mặt hiện nay?
Phần 2: Hiện trạng
Hàng ngày, chúng ta đọc tin tức, nhiều khi gặp điều không vừa ý. Và hay tự hỏi: Chuyện này đúng hay sai? Tại sao lại như thế? Ai cho phép viết tào lao vậy? Bình luận ngớ ngẩn! Đề xuất dở hơi… Tác giả là ai?
Để đỡ mất thời gian, mong muốn của nhiều người có thể qui về 3 điều sau:
Thứ nhất. Cần kiểm chứng rõ ràng trước khi đưa ra thông tin. Các cơ quan chức năng thường xuyên rà soát – kiểm tra kỹ lưỡng.
Thứ hai. Các phân tích, đánh giá đến từ những chuyên gia có hiểu biết cao.
Thứ ba. Khuyến nghị cần xuất phát từ những cá nhân, tổ chức có trách nhiệm.
Có vẻ hoàn hảo… Nhưng…
Nguồn lực từ đâu để rà soát chất lượng thông tin đang phát sinh liên tục không ngừng hiện nay?
Trình độ của nhóm chuyên gia phân tích ở mức độ nào? Ai là người đủ năng lực đánh giá họ?
Đề xuất sẽ đến từ nhiều cá thể với lợi ích khác nhau. Nhiều khi đối nghịch, ví dụ như người bán – người mua. Biết nghe ai bây giờ?
…
Dường như đang muốn “dồn” hết trách nhiệm cho xã hội, cho người khác, để bản thân được nhận thông tin “sạch”, các lời “bình luận hay” và khuyến nghị “xác đáng”…
Thời đại thông tin, đòi hỏi kiểm chứng rõ ràng trước khi đến mình, là điều có tính khả thi thấp.
Vậy cần làm gì trước luồng thông tin “nhiễu loạn” hiện nay?
Phần 3: Làm gì?
Không bỏ qua vai trò kiểm duyệt của xã hội. Phải có, nhưng kỳ vọng ở mức độ nhất định.
Cần nâng cao vai trò cá nhân tự chịu trách nhiệm với việc tiếp nhận thông tin đầu vào. Mức độ trưởng thành tỉ lệ nghịch với thói quen “đổ lỗi” cho người khác.
Khi đọc phải chuyện tầm phào, nếu cứ bắt bẻ – kêu ca liệu có ích gì? Người ta làm việc với năng lực và mục đích của họ. Còn ta phải biết tự bảo vệ mình.
Đọc theo hướng nào: mũi tên màu xanh ở phía dưới, từ nội dung chính, qua phân tích, tới đề xuất; hay mũi tên màu đỏ ở trên theo chiều ngược lại?
Khi chưa biết chuyện gì đã xem đề xuất, thì dễ bị dẫn dụ. Đọc nội dung chính mà không rõ, cần xem thêm phân tích để nắm bắt bản chất vấn đề. Mãi mà vẫn không hiểu, chưa chắc do người viết kém. Biết đâu, cần nâng cao trình độ nhận thức của bản thân. Có khi, đang biết mà không hiểu.
Tùy theo nhu cầu cá nhân, nên tập trung vào phần nào.
…
Thông tin, với ai đó, có thể là sự uyên bác cao độ, với người khác, có thể chỉ là thứ bỏ đi. Phụ thuộc vào khả năng nhận biết và mức độ quan tâm.
…
Thời trước, kỷ nguyên cơ giới hóa đã lấy chỗ làm việc của nhiều công nhân. Nhưng cuối cùng, máy móc cũng chỉ là công cụ cho con người.
Trí tuệ nhân tạo, AI – ChatGPT đang bắt đầu đi con đường đó. Nhưng khốc liệt hơn. Vì nó hiểu và tiếp thu nhanh hơn 70-80% người bình thường. Đang phổ cập trên mạng Internet.
Cần đọc và luôn học hỏi nâng cao kiến thức. Chỉ những ai có đủ năng lực mới biến nó thành công cụ cho mình. Nếu không biết cách tự đánh giá bản chất của vấn đề, giá trị của mỗi người sẽ nhỏ hơn nhiều trí tuệ nhân tạo AI-ChatGPT. Đang miễn phí.
…
Giới thiệu sách
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này