Phần 1: Nhớ lại
Đi Belarus (Liên xô cũ) từ tuổi 18. Học Toán và làm việc tại đây liên tục 14 năm nên tiếng Nga tạm coi vào loại khá.
Tiếng Anh chỉ tự học. Đủ để đọc và viết tài liệu chuyên môn.
Còn nghe và nói thì hồi đó hầu như không có thực tế. Đến khi về Việt Nam, trong hồ sơ xin việc (lĩnh vực đầu tư tài chính) vẫn ghi: “Trình độ ngoại ngữ: Tiếng Nga, tiếng Anh”.
Cho đến một ngày. Khách nước ngoài tới trao đổi công việc. Không thể xin Công ty cử phiên dịch đến hỗ trợ. Vậy là cứ tiếp đại.
Đã coi tài liệu về đối tác trước, nên cũng biết về họ đôi chút. Còn khi ra trò chuyện thì cứ: Yes, No, I see, OK, Good, Oh … Quanh quẩn vốn liếng chỉ dám nói vài chục từ.
Mỗi khi họ hỏi, mình không hiểu rõ thì chuyển sang kể về nước Nga và môn Toán, nơi mình thành thạo. Thấy cũng xuôi xuôi, nói tới đâu họ cũng im lặng chăm chú nghe tới đó. Không dám hỏi lại gì.
Hè 2008, Công ty cho đi du lịch Mỹ. Cả đoàn ngồi chung xe bus lớn. Ngồi ghế bên trên, kế ngay với lái xe. Tài xế là người Mexico, rất hay nói. Trong 10 ngày đi đường, 2 chúng tôi bi bô đủ mọi thứ chuyện trên đời.
Cả đoàn phục lăn. Hôm chia tay, một người nói: “Nể anh quá, trò chuyện lưu loát cả bằng tiếng Tây Ban Nha”. Tôi vội giải trình: “Tớ nói tiếng Anh mà!”. Một người trong đoàn, từng du học tại Nga từ lâu, nghe vậy, chen vào: “Vậy mà em cứ tưởng anh nói tiếng Nga!”. Đến giờ, cũng không rõ chúng tôi trò chuyện bằng ngôn ngữ gì. Có thể, tôi nói tiếng Nga pha tiếng Anh, còn ông tài xế nói tiếng Tây Ban Nha kèm tiếng Mỹ…
Phần 2: Học tiếng Anh tuổi 50
Đến 2013, nghỉ làm. Đeo đẳng mặc cảm kém tiếng Anh. Vẫn nhớ tâm lý căng thẳng, vất vả mỗi khi phải giao tiếp bằng tiếng Anh.
Quyết phải đi học. Phố Tây Sài Gòn, khu Bùi Viện chỉ giúp tới một giới hạn nhất định.
Vô tình tìm hiểu chương trình EF – English First. Họ có 50 điểm trường tại 20 quốc gia khác nhau.
Qui trình cũng đơn giản. Trải qua việc kiểm tra online tiếng Anh, sau đó họ đánh giá trình độ và sắp xếp lớp. Khóa học khá thoải mái: từ 2 tuần tới 2 năm, tùy mình chọn thời gian và địa điểm.
Tìm hiểu, trên thế giới có 5 quốc gia, nơi mà đại đa số dân chúng chỉ biết tiếng Anh, gọi là “ngũ nhãn”: Anh, Mỹ, Canada, Úc và New Zealand.
Dự tính sẽ đi đủ 5 nước. Từ 2013 tới 2017.
Phần 3. Brisbane – Australia
Học sinh với nhiều lứa tuổi khác nhau, thời gian học tập ở đây của từng người cũng khác nhau. Sau khi làm quen, giáo viên trao đổi, đại ý.
Trường sẽ kiểm tra lại và sắp xếp những ai có cùng trình độ tiếng Anh thì cho học chung lớp. Yêu cầu tất cả nghiêm túc, không được ảnh hưởng tới việc học của những người khác.
Buổi học thường từ sáng sớm đến 3h chiều thì kết thúc. Về nghỉ ngơi, ôn bài. Tối đi ăn. Đi chơi.
Thay vì ở nhà Homestay với người bản xứ, tôi chọn Ký Túc Xá ngay tại trung tâm thành phố. Đông vui. Nhộn nhịp với tuổi trẻ từ nhiều nơi trên thế giới: Âu – Á – Phi – Mỹ La tinh – Trung Đông.
Quen đủ các dạng bạn học.
Chia tay, cả lớp đi dã ngoại cuối tuần tại đảo Fraser Island.
Buổi tối, ở tại khu nhà nghỉ hoang sơ giữa rừng. Cùng phòng với 3 thanh niên từ Hà lan. Đêm vừa xuống là cả bọn ăn uống và nhảy nhót tưng bừng. Tôi nghỉ sớm, nhưng chỉ lúc sau thấy anh bạn trẻ cũng lò dò về theo.
– Sao cậu không ở lại chơi tiếp?
– Nước tôi qui định phải trên 18 tuổi mới được uống rượu, và trước 11h đêm phải về nhà. Tôi vừa qua tuổi 18 có vài ngày, cảm giác không tự tin sau 11h ở bên ngoài. – Cậu trả lời, giọng có chút lè nhè.
– Thế 2 thằng kia đâu?
– Bọn nó 19 tuổi, chúng quen rồi. – Cậu đáp, mặt mũi vẫn đang còn rất hưng phấn.
Vậy là trong phòng có 2 người. Một thằng gần hết tuổi “quậy”, thằng kia vừa mới chớm, cùng nhau tán chuyện rôm rả…
– So, are you from Netherland?
– No. No. I am from Holland.
Cậu ta say sưa giải thích sự khác biệt. Không hiểu lắm, nhưng giờ đoán nó giống như Hà nội 2 với Hà nội 1 …
Bên ngoài tiếng nhạc bập bùng đinh tai tới gần sáng…
Kết thúc Australia, chuyển sang trường ở Canada.
Phần 4. Toronto – Canada
Giờ kể sang phần vui chơi…
Các thành phố của 5 quốc gia “ngũ nhãn”: Anh, Mỹ, Canada, Úc và New Zealand có cấu trúc khá giống nhau. Tên đường phố bằng tiếng Anh. Khu trung tâm ắt phải có Main Street, King Street, Queen Street ngay sát. Và gần đâu đó sẽ là Harbor ven sông, hồ hoặc biển.
Trường học và ký túc xá nằm ngay trung tâm nên đi lại khá dễ dàng.
Sau buổi học là rủ nhau đi ăn, đi chơi. Mỗi ngày với người khác nhau để học hỏi, trò chuyện.
Học viên lớn tuổi đứng sau là bác sỹ tại San Paulo, Brazil. Ông muốn tăng cường thêm tiếng Anh để giúp dễ dàng trao đổi hơn với bệnh nhân người nước ngoài.
Còn nhớ 2 bạn học trẻ, người Nhật và Pê-ru (hay Chi-lê, không rõ nữa). Trong một bữa tối, tôi hỏi: Các cậu sẽ làm gì nếu như lỡ may trúng số 1 triệu đô?
Anh bạn Nhật nói sẽ hoàn thiện thêm tiếng Anh, rồi đi du học. Tốt nghiệp xong sẽ cố xin vào mấy Công ty đẳng cấp ở Tokyo.
Bạn học từ Mỹ La tinh thì nói luôn: Tôi sẽ bỏ học ngay. Đi chơi. Đủ 1 năm rồi tính tiếp. Có tiền như vậy cần gì phải làm vội …
Khóa học lần này rất nhiều các nữ sinh đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Phần lớn trẻ, ngoài 20 một chút. Tôi hỏi: trong 5 quốc gia “ngũ nhãn” nói tiếng Anh thì học sinh từ nước bạn hay đi đâu? Họ nói Úc và Canada vì nó thanh bình. Nước Anh cũng là lựa chọn. Mỹ thì nguy hiểm, bậc cha mẹ không muốn cho con gái đi. New Zealand thì buồn chán.
Dần quen nhau thì trong giờ học cũng trao đổi khá thoải mái. Có lần, thấy một cô sinh viên trẻ mơ màng, không tập trung. Ông giáo hỏi:
– Em nghĩ gì vậy?
– Em đang nghĩ tới chuyện lấy chồng. – Cô thật thà trả lời.
– Thế em mong muốn bạn đời của em như thế nào?
– Phải kindness, muscular and rich!
– Giàu cỡ nào?
– Lương phải vài chục ngàn đô /1 năm. Cô gái ấp úng…
– Tiêu chí chung như vậy thì dễ quá. Tôi đây. Đủ cả 3 tiêu chuẩn…Ông giáo cười lớn…
Ông cỡ gần 60, người gốc Ác-me-nia, là một trong 15 nước cộng hòa của Liên Xô (cũ) trước khi bị tan rã vào năm 1991. Chúng tôi hay trao đổi riêng bằng tiếng Nga ngoài giờ học nên cũng có chút hiểu nhau.
Thấy cả lớp ngơ ngác. Tôi đỡ lời, giải thích:
– Chúng tôi cũng trải qua lứa tuổi các bạn. Chuyện lấy vợ, lấy chồng nó ngẫu nhiên lắm. Thường là khác xa với những mơ mộng…
Về sau, tôi vẫn liên lạc với một bạn nữ người Nhật trong số đó. Khi cô ta làm đám cưới, sinh con, tôi đều chúc mừng. Không biết cô thấy lời tôi nói đúng bao nhiêu phần trăm…
Phần 5. Vài lời bình luận
Phải lúc ngoài 20 tuổi tôi mới tiếp xúc với tiếng Anh lần đầu tiên. Chi đoàn Toán – Hoá Minsk khi đó có mời anh Tuân, là nghiên cứu sinh môn Vật Lý, về dạy. Còn nhớ, học không vào, ngủ gà ngủ gật. Anh Tuân không vui. Mà, giờ Anh cũng đã mất lâu rồi.
Sau này, lúc đã là nghiên cứu sinh, cũng không được yêu cầu học tiếng Anh. Nên kiến thức chỉ là bập bõm tự học.
Mặc dù vậy. Vẫn viết được hơn chục bài báo. Đã liều viết sách Toán bằng tiếng Anh. Thấy cũng suôn sẻ. Hàng năm có thấy vài người đọc.
…
Có thể. Với ngoại ngữ, cần phải biết nghe – nói – đọc – viết ở một mức độ tối thiểu, nào đó. Trên nữa, đó là khả năng sử dụng ngôn ngữ.
Riêng với nước Anh, phải chăng, để bảo vệ sự “trong sáng” của tiếng Anh, họ có những đòi hỏi chặt chẽ hơn nhiều nơi khác?
Nói vậy, những ai giỏi tiếng Anh – xin đại xá.
New Zealand – đã làm đủ thủ tục. Sang thăm trước khi học…
…
Bài viết cùng chủ đề: Chuyện ngày xuân 2023
Bài 1: Âm nhạc. Thiếu hiểu biết về âm nhạc có là khiếm khuyết?
Bài 2: Hàm răng. Đã tốt gỗ, nên tốt cả nước sơn.
Bài 3: Tiếng Anh. Đi học tiếng Anh ở tuổi U60.
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này