HaiMIC

Phần 1: Giới thiệu khái niệm hai chiều hướng tư duy

Phần nhiều con người thường suy nghĩ từ đơn giản —> phức tạp, từ cụ thể —> trừu tượng. Điều này làm dễ dàng hiểu biết sự việc và quá trình nhận thức diễn ra tự nhiên.

Một số ít hơn tư duy theo chiều ngược lại: từ tổng thể —> chi tiết, từ mơ hồ —> rõ ràng.

Hướng có vẻ nghịch lý này nhiều khi lại giúp làm hiểu rõ hơn bản chất của vấn đề.

Phần 2: Tư duy từ đơn giản tới phức tạp

Đây là hướng tư duy dạng bài bản. Từng bước, bắt đầu từ thấp đến cao. Có thể lập giáo trình đào tạo được. Sẽ bắt đầu phải hiểu rõ từ chi tiết, cụ thể, đơn giản, rõ ràng. Sau đó mới dần sang tổng hợp, trừu tượng, phức tạp, mơ hồ. Những kiến thức dạng định lý. Không thể bắt bẻ được. Kiểu đào tạo từng bước, từ nhân viên lên tới chức danh tổng giám đốc.

Cả nền giáo dục thế giới đi theo chiều này. Nên rất phổ biến và dễ hiểu với đại đa số.

Để ngắn gọn, hướng tư duy này gọi là chiều dương.

Thường trả lời rõ ràng cho câu hỏi: Đây là cái gì? Làm sao để đạt chuyện đó?

Phần 3: Tư duy từ trừu tượng tới cụ thể

Đây là hướng tư duy khó mà trình bày đơn giản, rõ ràng được. Vì nó bắt đầu từ hướng ngược lại.

Từ phía mô hình mù mờ, trừu tượng, phức tạp được tổng hợp lại rồi đi tới chi tiết, cụ thể.

Chỉ có thể mô phỏng chứ không thể khúc chiết được. Đưa ra những khái niệm chung chung, rồi thông qua các ví dụ cụ thể để mình họa nó.

Tư duy này không dạy được, chỉ có thể tự ngấm.

Dạng trường phái, mang tính nguyên tắc. Cần làm gì đó thì vẽ ra mô hình để đạt được. Chứ bản thân bức tranh vẽ đó thì xấu và không rõ ràng.

Lường đoán trước các kịch bản trong tương lai và chuẩn bị các phương án giải quyết từ trước.

Ngược với chiều suy nghĩ theo chiều dương phần trên, kiểu tư duy này gọi là chiều âm.

Những ai tư duy chiều dương rất dễ hiểu nhầm. Chính xác hơn là chỉ hiểu nghĩa đen. Chứ không phải nghĩa bóng của câu chuyện.

Người tư duy theo chiều âm đôi lúc bị cho là võ đoán, định kiến … Nhưng, nhiều khi đó là tích hợp của trí tưởng tượng cao, suy nghĩ nhanh, cộng với tư duy tổng hợp để ra kết luận.

Phần 4: Cường độ hướng tư duy

Tư duy từng người theo chiều nào cũng có mức độ mạnh yếu khác nhau. Tạm gọi là cường độ của tư duy. Nhưng thường thì chỉ mạnh 1 bên, hoặc yếu cả 2 bên, chứ hướng mạnh cả 2 là không có. Và càng lên cao thì độ lệch càng khác biệt: tức nếu 1 bên rất mạnh thì bên kia lại rất yếu.

Khái niệm cường độ tư duy không tuyệt đối, chỉ là tương đối, phụ thuộc vào môi trường. Tồn lại những người thuận chiều âm, nhưng chiều dương cũng không quá kém. Dạng như có người thuận tay trái nhưng tay phải cũng vô địch cả xóm, nơi chỉ hội tụ toàn người tay phải yếu… Hay có người giỏi Toán nhưng môn Văn luôn đứng đầu cả lớp, nơi trình độ văn của học sinh ở mức tầm tầm…

Người chiều âm mạnh cần kết hợp với người chiều dương mạnh mới tích hợp được khả năng. Kiểu bổ trợ lẫn nhau, chứ không phải hơn hay kém. Dạng hình chữ nhật: chiều rất cao phải gắn với chiều đủ dài mới ra diện tích lớn. Còn dù một chiều có dài đến đâu mà chiều kia ngắn cũn thì cũng ra hình chữ nhật diện tích không bao nhiêu.

Phần 5: Một vài bình luận

Hai hướng tư duy này tồn tại từ lúc con người sinh ra. Mỗi cá nhân sẽ có thiên hướng tư duy theo một chiều duy nhất: âm hoặc dương. Dạng như thuận tay phải hay tay trái. Không thay đổi được trong quá trình sống.

Tư duy chiều âm thường kém dần đi theo thời gian. Còn chiều dương thì ngược lại, dần mạnh lên, nhất là khi học được từ chiều âm.

Ở đây không có ý tuyệt đối: chỉ dương hoặc chỉ âm. Mà hàm ý một chiều sẽ mạnh hơn hẳn chiều kia. Con người sống không theo đúng chiều tư duy của mình sẽ không nhận được cảm giác hạnh phúc. Mặc dù có thể rất thành công, được xã hội ghi nhận. Nhưng bên trong họ không hề thoải mái. Dạng như thuận tay trái, mà lại phải sử dụng tay phải.

…

Người tư duy chiều âm thường nói những vấn đề xa xôi, đa nghĩa, mơ hồ, không phải ai cũng hiểu hết. Dạng Thinker. Phi logic. Họ thường chỉ là minh chủ, nhà tư tưởng, mang tính chất dẫn dắt. Chứ bản thân thì thực hiện không hề giỏi. Phù hợp với người làm kinh doanh. Vị trí chủ tịch, chiến lược gia, mentor/cố vấn.

Người chiều dương tư duy logic chặt chẽ, phù hợp làm kinh tế. Vị trí Tổng Giám Đốc. Tài chính. Kế toán. Bán hàng. Sản xuất.

…

Bài viết trên ghi chép lại các cuộc nói chuyện với vài chuyên gia tư duy theo chiều âm. Tác giả của ý tưởng không đòi hỏi bản quyền. Vì nếu đọc hiểu được các điều trình bày mung lung ở trên đây thì trình độ còn cao hơn nhiều cả tác giả và người viết. Cộng lại.

HaiMIC 18.04.2023

…

Giới thiệu sách (bản thảo)

Tư duy logic trong cuộc sống