HaiMIC

Phần 1: Cân bằng và đồng bộ

Bức ảnh dưới đây mô tả sự cân bằng: chọn lựa vị trí thích hợp ở trạng thái tĩnh.

Bài toán cân bằng được coi là không quá khó, vì những điều kiện biên cố định. Nếu cần, có thể nhờ máy tính hỗ trợ.

Đồng bộ cũng là việc đi tìm điểm tối ưu, có khác biệt là trong trường hợp biến động.

Đồng bộ là việc làm khó khăn hơn, vì trong khi đang tìm kiếm điểm cân bằng tối ưu thì thực tế đã thay đổi, làm lời giải trở nên bớt tính thực tế.

Ví dụ như năng lực suy nghĩ và hành động luôn biến đổi, làm sao ra quyết định hợp lý? Thường ta hay mong muốn chuyện không dễ thực hiện được. Và ngược lại, khi khả năng chỉ làm được nhiều điều không quá ưng ý?

Bài viết này bàn luận dông dài về tính đồng bộ cho các vấn đề trong cuộc sống.

Việc chia năng lực làm 2 dạng suy nghĩ và hành động mang tính mô phỏng, để dễ hiểu vấn đề. Thực tế cuộc sống đa dạng với rất nhiều các kỹ năng khác nữa. Ý tưởng ở đây là: nếu với 2 mà khó khăn thì thêm nhiều còn rối nữa. Bắt đầu từ đơn giản, rồi dần phức tạp lên.

Phần 2: Đồng bộ suy nghĩ và hành động

Năng lực suy nghĩ: Khả năng nhận diện sự việc. What – Đây là chuyện gì? Why – Tại sao? What to do – Làm gì bây giờ? How – Có những cách nào để giải quyết vấn đề trên?

Năng lực hành động: Trình độ thực hiện công việc. Do it – Action.

Trường hợp may mắn, khi năng lực suy nghĩ và hành động đồng đều, mọi quyết định diễn ra theo bản năng tự nhiên. Kết quả tự nó đã tối ưu.

Khi có chênh lệch về 2 dạng năng lực, sẽ bị thiếu đồng bộ trong việc ra quyết định.

Để giúp quyết định thêm hiệu quả, tồn tại 3 cách.

Phương án 1: Tăng cường cả hai dạng. Được đa số thực hiện. Với sự bền bỉ, quyết tâm liên tục. Nhiều người đã vượt lên, theo thời gian đạt thành tích cao hơn hẳn điểm xuất phát.

Phương án 2: Phát huy năng lực mạnh. Có rất nhiều người theo. Điểm mạnh của mỗi cá nhân gây niềm cảm hứng, từ đó tạo nên say mê, kéo năng lực mạnh lên tầm cao mới.

Phương án 3: Củng cố năng lực kém hơn. Hình như không được phổ biến. Mang hình thái có sự “yếu kém”, dễ gây mất thiện cảm?

Phương án 3 này liên tưởng tới định luật Liebig về tính tối thiểu, minh họa qua hình ảnh thùng gỗ dưới đây:

Để chứa được nhiều nước, cần bịt chỗ rò rỉ ở vị trí thấp nhất, chứ không phải việc gia cố thêm những thanh gỗ ở vị trí cao hơn.

Vậy, nên theo phương án nào?

Phần 3: Lược đồ HaiMIC diagram

Định luật Liebig về tính tối thiểu có phải là vạn năng cho mọi trường hợp?

Chắc là No – không. Mỗi cá nhân sẽ chọn phương án cho mình. Phụ thuộc vào cá tính, hoàn cảnh riêng. Và cả sự hiểu biết.

Phần này đưa ra lược đồ lựa chọn – HaiMIC’s diagram, dựa trên 2 khái niệm: Kỳ vọng trên và Giới hạn dưới.

Nếu năng lực thấp hơn vạch xanh tối thiểu, thì làm bất cứ gì để tăng lên. Lựa chọn gì ở đây nữa!

Nếu sở hữu năng lực trên vạch đỏ, tức cao hơn tầm kỳ vọng của nhiều người, hoàn toàn có thể tập trung phát huy thêm chính năng lực đó. Tài năng khi ở tầm cao cần được phát triển, giúp ích cho cộng đồng. Với cá nhân, quá trình phát triển điểm mạnh tự động giảm thiểu tác hại của điểm yếu. Khi đó “lượng nước chảy vào nhiều hơn tốc độ rò rỉ”.

Phần còn lại, nằm giữa 2 vạch xanh và đỏ, có thể theo định luật Liebig: tập trung nâng tầm kỹ năng nào đang thấp hơn.

Đến đây xuất hiện 3 câu hỏi nghi hoặc.

Thứ nhất: Tại sao không nên cố cả 2 dạng năng lực. Nên chứ! Nhưng cũng cần biết tập trung hơn vào cái nào. Còn nếu 50/50 thì hiệu quả không được tối ưu. Vì nguồn lực cố gắng chỉ hữu hạn.

Thứ hai: Tại sao không nên tập trung nhiều vào năng lực đang mạnh? Vẫn phải cố chứ! Nhưng một tỉ lệ nào của tâm trí, phụ thuộc vào đã đạt tới tầm nào. Việc luyện vàng từ 6666 lên 9999 khác xa so với vàng 9 lên vàng 10. Nhiều khi giá phải trả cao hơn nhiều thành quả đạt được. Chưa tính, “càng lên cao không khí càng loãng”. Ý nói: càng lên cao, khoảng cách giữa năng lực giữa các cá nhân càng khác biệt mạnh, gặp nhiều “siêu nhân giỏi giang”, làm sự cố gắng của bạn thiếu tính hiệu quả.

Thứ ba: Làm sao xác định ranh giới vạch xanh và vạch đỏ? Tất nhiên, không có công thức rõ ràng. Vì bản chất, đó chỉ là khái niệm mang tính tương đối. Mỗi cá nhân phải tự quyết định ranh giới cho mình sau khi tìm hiểu. Và tư vấn thêm, nếu thấy cần thiết.

Ví dụ.

Trẻ phải biết đọc, viết, sử dụng Internet. Không gây ồn ào làm phiền giữa nơi công cộng. Và, nhất là, biết chơi game. – Thử hỏi: nếu không biết chơi game liệu chúng giao tiếp được với những ai cùng lứa?

Người lớn biết tự gìn giữ sức khoẻ, sinh hoạt điều độ. Học cách buông bỏ, trả lại cho đời những gì mình đang có. Nhất là, nhiều khi chỉ là may mắn ngẫu nhiên mình nhận được.

Xã hội đang sống tồn tại nhiều qui tắc ngầm định khác nữa, đôi khi không viết thành luật. Xem lại năng lực bản thân nếu không nhận ra nhưng điều đó.

Phần 4: Câu chuyện thực tế

Ngoài cặp năng lực suy nghĩ và hành động, thực tế còn rất nhiều chuyện khác cũng cần đồng bộ.

Ví dụ. Với trẻ nhỏ, Toán và Ngoại ngữ, nên ưu tiên môn nào?

Lớn hơn: sức khỏe và tiền bạc, chú trọng điều nào hơn?

Khi chỉ có 2 biến số, việc lựa chọn có vẻ không quá khó.

Khi thêm một yếu tố nữa, ví dụ như: giữa Kiến thức – Tiền bạc – Sức khoẻ, nên tập trung vào cái nào?

Phụ nữ trẻ, thêm nhan sắc nữa, thì câu chuyện còn phức tạp hơn nhiều. Luôn muốn làm mình đẹp hơn. Nhưng như thế nào? Tốn kém ra sao? Có ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe không?

Phần 5: Phân bổ nguồn lực

Việc đồng bộ chính là quá trình phân bổ nguồn lực hiện hữu.

Ví dụ.

Ngày có 24 h, sẽ phân bổ vào các khoang học tập, làm việc, nghỉ ngơi ra sao?

Ngày có 5-7h vào mạng Internet, chọn lựa đọc cái gì?

Bao trùm lên trên, đó là việc đồng bộ Cuộc sống và công việc. Theo thời gian.

Cuộc đời 80 năm có những qui tắc chung nhất định. Nhưng tựu trung, đó là quá trình đồng bộ giữa kỳ vọng và năng lực.

Mỗi thời kỳ có những điểm nhấn khác nhau. Không thể lúc nào cũng lấy quá khứ để biện minh cho tương lai.

…

Giới thiệu sách (bản thảo)

Tư duy logic trong cuộc sống

———