Đón con đi học về. Người mẹ hỏi: Hôm nay ở trường con học được những gì? – Đứa trẻ say sưa kể về những trải nghiệm trong ngày.
Trong bữa ăn tối. Người cha hỏi: Tuần qua cô giáo cho con mấy điểm? Xếp thứ hạng nào trong lớp? – Không phải bé nào cũng còn giữ được sự hào hứng như khi trả lời với mẹ…
Vậy, cuộc sống là gì? Hạnh phúc là Quá trình hay Kết quả?
Hóa ra. Tồn tại cả hai dạng: sống theo hành trình và sống vì mục tiêu.
Có người coi cuộc đời là một hành trình.
Họ tập trung vào giây phút hiện tại. Sống hàng ngày với cảm giác thoải mái khi được làm những điều mình say mê. Không phải kết quả! Mà là cảm xúc!
Với họ, đó không phải là hành trình thiếu mục tiêu. Vì họ cho rằng, chỉ quá trình với niềm vui mới dẫn đến kết quả mong muốn.
Môi trường làm việc quan trọng hơn thu nhập. Sự thỏa mãn cá nhân quan trọng hơn những đánh giá của người xung quanh. Quan trọng là sự tham gia, chứ không phải thứ hạng.
Nhiều người khác, coi cuộc đời phải là đích đến.
Với họ, giá trị chính là kết quả cuối cùng của công việc. Quá trình chỉ là công cụ để đạt được mục đích.
Họ luôn đặt mục tiêu trước khi hành động. Thường hỏi: Tại sao ta lại làm việc này? Hiểu rõ mục đích muốn gì, điều này sẽ dẫn đến sự quyết tâm, một nền tảng cảm xúc ổn định và sự hài lòng từ công việc của mình.
Họ cho rằng, người không có điểm mốc cuối cùng, giống như một chiếc ô tô không có hoa tiêu, dường như đang lái, và lái tốt, nhưng không rõ là tới đâu. Sớm muộn gì cũng sẽ gặp sự thất vọng, sẽ cảm thấy bị bỏ rơi trong thế giới đầy xáo trộn.
Tương phản giữa hai dạng có thể mô phỏng qua sơ đồ sau.

Nhận thấy, trong xã hội, để duy trì làm điều mình thích, cũng phải có những kết quả nhất định. Cầu thủ bóng đá, khi không đủ trình độ, sẽ phải rời khỏi đội tuyển. Có thể mãi mãi chỉ đá ở sân bóng góc nhà.
Ngược lại. Khi quá tập trung vào kết quả, sẽ không dễ nhận hết được cảm xúc trong hành trình đi. Với triết lý: người chiến thắng luôn đúng, gây ra nỗi sợ mắc sai lầm và không khuyến khích thay đổi. Dễ có những hành động vượt qua ngoài khuôn phép. Lấy mục đích để biện minh cho phương tiện…
Thực tế cuộc sống không bắt buộc lựa chọn một trong hai: hành trình hay mục đích? Mà là sự kết hợp giữ hai yếu tố đó ở từng thời điểm và hoàn cảnh khác nhau. Ví dụ, người sống theo quá trình, khi có bệnh phải đi bác sỹ, thì cũng muốn quá trình đó ngắn nhất để đạt mục tiêu khỏi bệnh. Ngược lại, người theo chủ nghĩa mục tiêu, luôn tập trung cao độ để đạt vị trí vô địch, cũng phải biết cách nghỉ ngơi, thư giãn.
Nhìn bằng con mắt Toán học, cuộc đời có thể đơn giản hiểu là hàm số với hai biến: quá trình & kết quả.

Lựa chọn hợp lý là sự cân bằng giữa mong muốn và khả năng. Nhưng làm sao đạt được? Đọc bài sau: Lựa chọn theo nguyên tắc Pareto 80/20.
…
Kết thúc bằng video cảnh sát bắt được cháu bé 15 tuổi dùng xe phân khối lớn đi cướp.
– Đi cướp để làm gì? – Lấy tiền độ (nâng cấp) xe. – Độ xe để làm gì? – Để đi cướp…
Khi trưởng thành nhiều lúc cũng nên tự hỏi: Ta đang làm việc này để làm gì? Tránh vòng ngụy biện luẩn quẩn.
….
Giới thiệu sách (bản thảo)

Bình luận về bài viết này