Tháp nhu cầu Maslow
Hơn 7 tỷ người trên thế giới tuy khác nhau, nhưng có những nhu cầu giống nhau, thể hiện ở sơ đồ trên.
Đây là tháp 5 tầng mô tả nhu cầu con người, do nhà tâm lý học Maslow đề xuất năm 1943.
Tầng thứ nhất: Các nhu cầu tối thiểu: thức ăn, nước uống, nơi trú ngụ, tình dục, bài tiết, thở, nghỉ ngơi.
Tầng thứ hai: Nhu cầu an toàn: có cảm giác yên tâm về thân thể, việc làm, gia đình, sức khỏe, tài sản.
Tầng thứ ba: Nhu cầu được giao lưu tình cảm: trong nhóm cộng đồng, có bạn bè thân hữu tin cậy.
Tầng thứ tư: Nhu cầu được quý trọng, tin tưởng.
Tầng thứ năm: Nhu cầu thể hiện bản thân: được công nhận.
Hai tầng ở dưới (1,2) là nhu cầu tự nhiên: ăn – mặc – ở – đi lại, tồn tại những thước đo chung cho đa số.
Ba tầng trên (3,4,5) là nhu cầu xã hội: có quan hệ cộng đồng, được tôn trọng và thể hiện mình. Là những giá trị tương đối vô hình.
Từ tầng nhu cầu tự nhiên sang tầng nhu cầu xã hội có nhiều ngã rẽ… Rất khác nhau, phụ thuộc vào lứa tuổi, văn hoá, quan niệm, lối sống, nghề nghiệp…
Có người, đã vượt qua tầng tự nhiên, nhưng do ký ức trải qua khó khăn, thường mong muốn được đảm bảo tầng này hơn nữa. Vẫn tiếp tục tập trung tích tụ tài sản hữu hình (nhiều nhà đất), hay tài sản tài chính (nhiều tiền).
Nhóm khác, sau khi đạt được những nhu cầu tự nhiên, sẽ mong muốn tìm kiếm thêm niềm vui tinh thần đa dạng, không chỉ gói gọn trong việc sở hữu nhiều tài sản. Nâng cao chuyên môn. Mở rộng tầm hiểu biết. Tìm hiểu những giá trị của âm nhạc, hội họa, thể thao, du lịch,…
Nhiều người trẻ, sống trong gia đình – xã hội được đảm bảo những nhu cầu cơ bản; hoặc với những ai khác, dù phải đối mặt với sức ép của “cơm – áo – gạo – tiền” hàng ngày, thì với họ, mong muốn giao lưu, được thể hiện bản thân vẫn luôn hiện hữu.
Điện thoại, Internet xuất hiện và phổ cập giúp việc tương tác, mở rộng mối quan hệ cho mọi người. Ngày nay, số người Việt Nam sử dụng Internet khoảng 70 triệu. Mạng xã hội là điểm đến cho tất cả: trong công việc, giải trí, tìm kiếm cơ hội hay bạn bè cùng sở thích…
Công nghệ hiện đại cho âm thanh, hình ảnh chất lượng cao và gần như miễn phí đã giúp mọi người cảm thấy tiện lợi và hiệu quả tăng lên gấp nhiều lần. Chỉ cần tai nghe, mắt nhìn, ngón tay là có thể làm việc, đi dự hội thảo, triển lãm, xem thể thao, coi hòa nhạc, hay đi du lịch… Và tất nhiên, chơi game nữa…
Bảng dữ liệu trên cho thấy, trong số 100 triệu người Việt, trừ đi khoảng 25 triệu là người dưới 12 tuổi và trên 80 tuổi, thì coi như mỗi người có một tài khoản Zalo, Facebook.
https://vtv.vn/cong-nghe/nguoi-viet-danh-gan-7-tieng-
Theo thống kê của ADSOTA từ năm 2019 thì người Việt Nam sử dụng Internet gần 7 tiếng hàng ngày. Riêng cho mạng xã hội là trên 2,5 tiếng/ngày. Với ai đó, con số có vẻ hơi cao, với người khác có thể lại quá thấp. Nhưng, người dùng mạng xã hội sẽ không biến đi đâu mất. Có chăng là chuyển từ mạng này sang mạng khác thích hợp, có thêm nhiều chức năng hơn. Số đông đang muốn có cảm giác thật, gần gũi hơn nữa.
Cuộc gọi hình ảnh (Video-Call), hay họp trực tuyến online không thể bằng khung cảnh 3D, thấy dường như những thành viên khác đang ngồi ngay sát bên mình…
Blockchain đang thay đổi mạng xã hội sang dạng mới, Metaverse.
Metaverse là gì?
Metaverse đơn giản có thể hình dung như một mạng xã hội trực tuyến khổng lồ. Có kỳ vọng sẽ bao trùm tất cả mọi người trên thế giới.
Metaverse mong muốn đem lại cảm giác thật và gần với thực tế. Đi trước, dự báo tương lai. Giúp con người làm việc, sáng tạo, kiếm tiền ở trên đó.
Metaverse sẽ có khác biệt ra sao với những mạng xã hội đang tồn tại hiện nay?
Thứ nhất, đó là hội tụ trải nghiệm online và offline, giữa ảo và thực.
Có thể vào Metaverse đi du lịch. Thăm các danh lam thắng cảnh khắp thế giới. Hoặc quay ngược thời gian, ngắm đàn khủng long trên đồng cỏ. Ngoài hình ảnh, âm thanh, với những dụng cụ chuyện dụng, còn cho thêm cảm giác tuyết lạnh hay gió nóng thổi vào mặt, cơ thể mỏi nhừ giống khi phải đi bộ quá lâu…
Ví dụ trò chơi phi công lái máy bay. Ở game thường thì dùng mắt nhìn, tai nghe và tay điều khiển. Khi sử dụng thêm các thiết bị đầu cuối, Metaverse bổ xung cảm giác nhiệt độ, áp suất, mùi vị… Đại khái sẽ trải nghiệm gần như là lái máy bay thật, chứ không chỉ là mô phỏng.
Có thể vào Mateverse xem các trận bóng đá. Khung cảnh cảm giác như đang có mặt trên sân cỏ, khác hẳn so với coi qua màn hình phẳng. Và đặc biệt, làm sao biết, trong số cầu thủ trên sân, thì ai là thật, ai là ảo.
Mỗi cá nhân khi vào Metaverse có thể tự mình xây dựng cuộc sống riêng tư theo mong muốn, hòa cùng với nhiều người khác, như trong xã hội thực sự.
Thứ hai, đó là tính liên tục.
Trong mạng xã hội hiện nay, nếu không thích, có thế xoá bài chơi lại. Hoặc tạm dừng rồi lúc sau tiếp tục. Trong Metaverse, ví dụ, nếu đã chọn nghề phi công vũ trụ, thì phải thường xuyên làm việc, luyện tập để tăng cường kỹ năng, hay học hỏi các máy móc hiện đại hơn. Lâu ngày không vào mạng có thể bị trừ lương, đuổi việc hay không cấp phép cho bay tiếp… Blockchain cho phép ghi nhận tính liên tục, từ lúc xuất hiện tới khi kết thúc, chứ không dễ dàng quay ngược lại, hay ai đó chỉ cần “ngắt cầu dao điện” là xong…
Thứ ba, sở hữu tài sản số. Mọi thứ gì mà được ghi nhận trong cộng đồng mạng đều có thể chuyển sang NFT’s và được bảo vệ bản quyền. Dùng cho mục đích kinh doanh, không bị ai đánh cắp hay có chủ game nào đó sản xuất ra thêm được.
Cá nhân nào trong Metaverse mà thành cầu thủ xuất xắc, hay nhà thiết kế giỏi… có thể trở nên giàu có, chuyển đổi sang tài sản thực.
Thứ tư là tự chủ danh tính. Mỗi cá nhân sẽ quản lý nhân vật mình tạo trên Metaverse. Cho phép chọn lựa hướng đi theo sở thích. Nơi đây là sự hội tụ tưởng tượng sáng tạo dành cho tất cả thành viên. Tạo điều kiện cho những ai không có đủ cơ hội ở đời thực vẫn có thể nhận trải nghiệm.
Ví dụ, những ai bị tàn tật hay khiếm khuyết cơ thể, hoàn toàn có khả năng thành phi công lái máy bay. Rào cản về địa lý: một người ở Cà mau chưa bao giờ thấy tuyết vẫn có thể cảm nhận như đi thám hiểm Nam Cực. Hay ai đó bị cản trở năng lực, biết đâu vào đây trở thành người đánh golf siêu đẳng, khác xa thế giới thực.
Hơn nữa, Metaverse lại tạo ra những thứ mới mẻ mà thế giới thực không hề tồn tại. Bạn có thể là phi hành gia bay lên Sao Hoả, hay thám hiểm sang hành tinh khác tìm kiếm sự sống…
Metaverse có tính mở. Nghĩa là, nó phải được liên thông với nhau thành một thế giới vũ trụ phi thực tế thống nhất. Những người đi trước không đóng khung sự phát triển theo ý họ được, vì như vậy thì không ai vào. Mà quyền định hướng phải phụ thuộc vào đa số những người vào sau. Đó là điều hấp dẫn của Metaverse.
…
Toàn chuyện viển vông, hoang đường? Cũng có thể…
Câu chuyện ngoài lề
Khoảng 15 năm trước, vào năm 2007, có cuộc trò chuyện với Tiến Sỹ Q.T.N., khi đó đang là Giám Đốc nhà xuất bản T. tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tôi hỏi chị, tại sao sách ngày nay rất nhiều chuyện chuyện viễn tưởng, siêu hình, nhất là cho lứa tuổi trẻ? Sao không xuất bản những chuyện lịch sử, cổ tích, hay cuộc sống thực đời thường như lúc chúng ta lúc còn nhỏ đã hay đọc?
Trí tưởng tượng. Chị trả lời. sự tưởng tượng là cái rất thiếu với ai lớn tuổi, nhưng lại tràn đầy ở những người trẻ. Có rất nhiều tác hại của chuyện siêu hình hay trò chơi điện tử. Nhưng tại sao chúng lại hấp dẫn? Bởi nó nuôi dưỡng trí tưởng tượng, điều rất cần thiết cho sự phát triển của xã hội.
Ai trong chúng ta đã đọc về câu chuyện phù thủy Harry Potter? Tập sách này viết về những cuộc phiêu liêu huyền bí, siêu thực của chú bé mồ côi Harry, nay đã bán được hơn 500 triệu bản trên khắp thế giới!
…
Những điều dông dài về Metaverse trên đây phần nhiều là sự cóp nhặt và tưởng tượng của ông già U60. Có lẽ xuất phát từ mong muốn nhận được nhiều trải nghiệm mới mà không thể có nữa ở cuộc đời thực…
Biết đâu, chưa đến 30 năm tới, trong Metaverse, mình có thể là nhà du hành vũ trụ đi thám hiểm sự sống khác ngoài trái đất. Ở thời tương lai hay quay ngược về quá khứ…
Ngoảnh lại. Internet xuất hiện ở Việt Nam mới gần 30 năm qua, mà đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống thực tế. Mọi sự tưởng tượng đều có chỗ tồn tại. Nó sẽ được phát triển, nếu phù hợp với nhu cầu và khả năng của những người trẻ đi sau.
…
Giới thiệu sách (bản thảo)
Bài viết tháng 8.2022
6. Tháp nhu cầu Maslow và thế giới ảo Metaverse
7. Thế giới đi về đâu: Tài sản hữu hình – Tài sản vô hình – Tài sản tài chính – Tài sản số
8. Định luật không đầy đủ Gödel: Mọi hệ thống đều không hoàn hảo.
Tài liệu tham khảo
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này