1. Blockchain khác Bitcoin ra sao?
Tiền ảo đã âm thầm lên lỏi vào cuộc sống của rất nhiều gia đình. Đại diện phổ biến nhất là đồng Bitcoin đã được mô tả đơn giản trong bài viết trước.
Một khái niệm nữa dần trở nên thông dụng: Blockchain. Phải nói rõ luôn: Blockchain không phải là tiền ảo, mà nó là công nghệ gốc, từ đó cho phép xây dựng các loại tiền ảo khác nhau.
Mục đích của bài viết này: mô tả đơn giản, dễ hiểu Blockchain là gì. Chỉ cần biết sử dụng mạng Internet là có thể hình dung được. Không cần chuẩn bị kiến thức chuyên sâu.
2. Blockchain là gì?
Cách nói khoa học: Blockchain là công nghệ dùng để lưu trữ, quản lý thay đổi thông tin… Hiểu đơn giản, Blockchain là một cuốn sổ có thể ghi ghép lại bất cứ điều gì trên đời, từ lúc phát sinh tới lúc biến mất đi. Đồng thời, cuốn sổ đó được sao chép cho mỗi người tham gia vào mạng giữ một bản.
Thông thường, mọi sự kiện, ví dụ như giấy khai sinh, mỗi cá nhân giữ bản gốc, còn giấy chứng sinh xác nhận chuyện đó được lưu trữ ở cơ quan quản lý. Thời đại Internet 2.0, mọi giấy tờ đó được số hoá (dạng photocopy) và lưu giữ tập trung trên máy tính lớn, gọi là máy chủ.
Blockchain cũng làm chuyện giống như vậy, khác biệt là nó không lưu trữ thông tin đó chỉ ở hệ thống máy của một tổ chức nào đó làm chủ, mà nằm rải rác trên các máy tính của mọi người (độc lập) trên mạng khắp nơi thế giới.
Bỏ qua phần kỹ thuật giải thích tại sao Blockchain lại làm được và làm như thế nào, hãy nói về lợi thế của cách lưu trữ kiểu “Blockchain” so với cách truyền thông cũ: 1.0 dạng bản cứng, hay 2.0 dạng bản mềm trên máy chủ.
Ví dụ, ta có 100 triệu VND gửi ngân hàng. Có thể nhận sổ tiết kiệm bản cứng, hoặc coi online qua phần mềm ngân hàng lúc nào cần. Vài năm sau đến rút tiền, máy chủ ngân hàng hiện lên chỉ có 10 triệu VND. Lý do có thể virus, hay bị mất số liệu, hoặc ai đó lén sửa chữa… Hoặc có thể đúng là mình gửi chỉ 10 triệu nhưng nhớ nhầm… Nếu không làm rõ được thì phải nhờ đến bên thứ 3 (ra toà), nơi họ không biết gì hết mà chỉ phán quyết trên cơ sở những chứng cớ 2 bên nộp cho họ.
Có Blockchain thì không cần. Hàng triệu bản sao tồn tại trên mạng sẽ giải tỏa hết mọi điều không rõ ràng.
Tất nhiên trường hợp trên là hy hữu. Vì ngân hàng được giám sát bởi rất nhiều các cơ quan khác nhau. Phần mềm quản lý cũng tuân thủ những chuẩn mực chặt chẽ. Nhưng, phải đồng ý rằng: cặp mắt của hàng triệu người (khách quan) dù sao cũng an tâm hơn những ngón tay của vài chục người (có lợi ích liên đới)… Blockchain có cơ chế xác thực sự việc qua vô số các nút (node) độc lập trên các máy tính cá nhân, làm triệt tiêu xác xuất của nhóm người nào đó muốn thao túng.
Về mặt công nghệ, tạm hình dung Blockchain không gửi nguyên cả bản copy đó đi mọi nơi, mà “xé nhỏ” nó thành những mảnh nhỏ li ti rồi gửi “rải thảm” nó lên mạng. Khi cần lại có thuật toán thu về và ghép lại.
Tiếp theo. Mọi thay đổi bất kỳ của sự việc đã được lưu giữ cũng được Blockchain làm tương tự như vậy. Đồng thời, có chèn thêm thông tin thời gian khi xảy ra chuyện đó, làm cho sự kiện được ghi lại liên tục trong quá trình phát triển, minh bạch rõ ràng, không một ai có thể tự ý sửa chữa gì, tránh mọi nhầm lẫn hay gian dối về sau. Quá trình gửi – nhận được mã hoá để bảo mật.
Thông tin do Blockchain lưu giữ không được ở duy nhất một vị trí nào, mà ở hàng triệu máy tính cùng lúc, tin tặc không có cơ hội tấn công thay đổi tất cả các nơi.
3. Blockchain có thể dùng làm gì?
Điểu mấu chốt của Blockchain là tính lưu chuyển thông tin trực tiếp, loại bỏ các đơn vị trung gian. Một cách nhanh chóng, chính xác, bảo mật.
Công nghệ này tạo nên Bitcoin, đồng tiền ảo này đã vận hành trơn tru hơn 10 năm qua. Điều đó đã minh chứng cho tính khả thi của Blockchain trong hoạt động thực tế. Từ đó, có thể sáng tạo ra nhiều ứng dụng hữu ích khác cho cuộc sống.
Với những tính năng trên, Blockchain tác động sâu sắc tới các lĩnh vực sau:
Quản lý hồ sơ. Tất cả các loại giấy tờ hồ sơ đều có thể được quản lý bởi Blockchain. Hơn hẳn dạng 2.0 trên máy chủ như bây giờ bởi tính phân tán: bảo mật, chống tin tặc. Cho phép quản lý thay đổi kịp thời, minh bạch trong việc tiếp cận.
Blockchain làm vấn đề truy xuất hàng hoá trong quá trình vận tải, logistics trở nên đơn giản và chính xác tức thời.
Blockchain giải quyết vấn đề bản quyền của người sáng tạo, người sở hữu tài sản số. Đưa nền kinh tế chia sẻ lên tầm cao mới, nghĩa là người bán người mua có thể tiếp cận trực tiếp, không cần qua các đơn vị trung gian.
Và đặc biệt, ngành tài chính ngân hàng sẽ phải thay đổi căn bản nếu không muốn bị đào thải. Các nghiệp vụ: thanh toán, chuyển tiền liên ngân hàng, bảo lãnh, tín dụng, mua bán tài sản… khi ứng dụng công nghệ Blockchain sẽ trở nên đơn giản, nhanh chóng tiện lợi và bảo mật hơn gấp nhiều lần.
Blockchain cho phép xác định danh tính cá nhân chặt chẽ hơn, bổ xung với việc quản lý qua căn cước công dân, hộ chiếu, vân tay, tròng cặp mắt…như hiện nay.
Một mặt cắt ngược lại, các tổ chức như Facebook, Google, chính phủ, ngân hàng, hãng Grab, Tiki,… đang là những trung gian và hưởng lợi trong việc quản lý thông tin tập trung. Vậy mà, Blockchain lại muốn phân tán, đòi hỏi sự minh bạch, làm giảm bớt vài trò của những trung gian như vậy?
Việc này khả thi ra sao?
…
Giới thiệu sách (bản thảo)
—-
Bài viết tháng 8.2022
4. Bạn là ai: Dẫn dắt – Phụng sự – Chính mình
7. Tháp nhu cầu Maslow và thế giới ảo Metaverse
8. Thế giới đi về đâu: Tài sản hữu hình – Tài sản vô hình – Tài sản tài chính – Tài sản số
9. Định luật không đầy đủ Gödel: Mọi hệ thống đều không hoàn hảo.
HaiMIC 
Bình luận về bài viết này