HaiMIC

1. Nhập viện

Chiều thứ 5 ngày 25.01.2019. Trận bóng đá tại sân cỏ sư đoàn 370 đang vào những phút cuối. Thấy cầu thủ Ch. (U70) đang hờ hững giữ bóng. Từ sau, tôi lao tới, tính giành lấy. Anh xoay người che bóng, chỉ va chạm nhẹ, nhưng theo quán tính tôi bị văng ra, ngã đập vai phải xuống sân. Lịm đi 15-20 giây. Không thấy đau. Tự đứng dậy và rời sân.

Ngồi nghỉ, sờ thấy vai phải nhô lên 1 cục, xoay cánh tay thấy vướng víu. Nhận ra là thay cái áo thun cũng không nổi. Vẫn bộ đồ bóng đá, chỉ mặc thêm quần sọc, không cài hết nổi khoá và thắt lưng, tôi nhờ anh T. đưa đến bệnh viện X. ở Tân Bình.

Tới nơi, chỉ thoáng nhìn qua, nhân viên trực nói ngay: chắc là “trật khớp cùng đòn” rồi. Chụp X quang, bác sỹ khẳng định đúng như vậy. Cho tôi coi phim chụp và cùng Google trên máy tính về bệnh lý này. Đề xuất phẫu thuật bắt vít thép, sau 12 tháng sẽ mổ lấy ra. Rút ra từ ngăn kéo bảng giá các loại vít khác nhau và báo chi phí mổ khoảng 15-30 triệu tuỳ chất liệu vít. Tôi xin về nghỉ, mai quay lại. Bác sỹ khuyên là nên ở đây, lỡ đêm đau còn có người theo dõi kịp. Vậy là nhập viện, sáng mai mổ sớm.

Nằm nghỉ, coi trận bóng đá U23 Việt nam – Nhật bản, bắt đầu gọi điện tư vấn người quen. Anh D., anh H., khuyên đến gặp ngay thầy S. chuyên chữa chấn thương thể thao. Anh Ch. nói quen ông chủ của bệnh viện này, kể thêm là ông ta cũng mổ ở đây nhưng bị nhiễm trùng, mãi mới khỏi. Chị Y. cho số điện thoại ông trưởng khoa để tư vấn thêm.

Hơn 9 h tối mới đến chỗ thầy S. Ông ta nắn vai, xoáy vẹo cánh tay, xoa thuốc và nói có thể về, mai đến lần nữa là xong. Thấy nhẹ hẳn đi, ông này là phù thủy chắc!

Quay lại bệnh viện. Mọi người biết tin đều khuyên: không bị gãy xương thì tuyệt đối không nên mổ, nhất là đã U60 rồi. Suy tính và quyết định: chưa mổ ngay. Và nếu có mổ thì cũng không ở đây. Sáng hôm sau xin xuất viện, phải xin lỗi bác sỹ và cả kíp mổ đã chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc phẫu thuật.

Kịp đến thầy S. lần 2. Được thầy chỉ 2 bài tập về nhà thực hiện hàng ngày, sau vài tuần là khỏi.

Buổi chiều, theo giới thiệu của anh N. tôi đến bệnh viện Y. quận 5, gặp bác sỹ K. Coi qua film X quang, ông nói ngay phải mổ và chỉ định đi chụp thêm MRI.

Hôm sau có kết quả MRI: trật khớp cùng đòn, xương đòn lệch 6mm, vênh 4,5mm, đứt dây mỏ quạ. Bác sỹ đề xuất sẽ mổ giải quyết triệt để cả khớp xương và mô dây chằng khoang vai. Nếu không mổ sẽ không thể có cuộc sống chất lượng và đoạn xương lệch ra dễ bị thoái hoá. Nhập viện tại đây thứ 7 để sáng thứ 2 mổ sớm.

Tối chủ nhật suy nghĩ mung lung, căng thẳng. Có nên phẫu thuật hay không? Đang yên đang lành. Không gãy xương, không đau đớn, sinh hoạt bình thường, có hơi bị vướng víu chút. Mà đã U60 rồi, cho dao kéo, khí gây mê đụng vào người làm gì. Nếu không mổ, thì duy trì tập luyện thường xuyên, trạng thái sẽ tốt lên, có thể yên lành vài năm. Sau đó, nếu khi nào kém quá thì mổ vẫn được mà! Gửi kết quả X quang và MRI cho người quen, không ai ủng hộ chuyện mổ cả. Còn nếu nhất quyết muốn mổ, thì hãy dành tối thiểu 3 ngày suy nghĩ kỹ rồi hãy quyết, việc này đâu có gấp. Vậy là thôi, không mổ. Ít nhất là bây giờ…

Bác sỹ ra phác đồ sẽ làm nội soi: khoan lỗ tại xương cánh tay và xương đòn vai, lấy sợi gân dưới bắp chân phải (10-12 cm) cùng với 3 sợi gân nhân tạo nữa luồn rồi buộc lại. Vì phẫu thuật gần cổ, nên sẽ gây mê, và sau mổ phải gây tê cục bộ cho bớt cảm giác đau. Nghĩ thấy sợ. Bị dao kéo đụng vào 2 chỗ (chân và vai). Phải chịu cả gây mê và gây tê. Mà chỉ để giải chuyện không quá cấp thiết. Tra trên mạng, thấy phổ biến là mổ bắt vít hoặc buộc chỉ số 8. Còn đây là phương pháp thực hiện ở nước ngoài đã lâu. Với Việt nam thì khá mới, tuy nhiên nhiều bệnh viên địa phương cũng đã tiến hành và cho kết quả khá khả quan. Nhưng thường là chỉ dùng gân nhân tạo, còn nếu có lấy gân thì ở lòng bàn tay. Tôi đề xuất lấy gân chân trái, bác sỹ giải thích là nên lấy bên phải vì sẽ hợp với vai phải hơn, sau 1 năm hồi phục lại hoàn toàn sẽ đá bóng lại thoải mái. Thấy tôi tìm hiểu và quan tâm khá kỹ càng, bác sỹ nhắc khéo: ông đọc vừa thôi, kẻo tẩu hỏa đấy. Cùng là Doctor, nhưng tiến sỹ Toán và bác sỹ Y khoa khác nhau nhiều đó!

Để quyết định là cả quá trình rất khó khăn. Cả 3 bác sỹ trực tiếp theo dõi đều nói mổ. Phần nhiều người quen khuyên nhất quyết không. Tra trên mạng thấy chấn thương này có 6 cấp độ, và từ cấp độ 3 trở lên là chỉ định mổ. Trong phim X quang và MRI không hề ghi cấp độ mấy. Hỏi thẳng 3 bác sỹ thì được 3 câu trả lời khác nhau: 3 – 5 – và đủ cao. Truy vấn thêm: không thấy ghi đứt dây chằng gì hết mà? Một bác sỹ trả lời: tôi sẽ làm xương, coi thấy đứt gân thì sẽ nối lại. Một bác sỹ khác nói: tôi trực tiếp mổ nên đủ kinh nghiệm, biết là đứt rồi. Còn bác sỹ chụp phim họ sẽ chỉ dám viết nhận định sao cho an toàn nhất.

Ra mô hình toán học để quyết định: không mổ, luyện tập đều sẽ quay lại trạng thái 90-95%, nhưng về sau có thể tụt xuống còn 50%. Nếu mổ, có thể lùi 50%, nhưng luyện tập đều sẽ đạt 70-80% và hy vọng giữ được đến năm 100 tuổi. Vậy quyết mổ. Đã 27 tháng Chạp. Nên tiến hành luôn, khi vết thương còn đang mới. Chờ đợi, suy tính thì Tết này khó mà vui được.

5 giờ sáng được đánh thức dậy chuẩn bị. Lúc đánh răng, vô tình vung tay hơi mạnh, thấy đau. Vậy là mọi băn khoăn việc mổ hay không tan biến.

2. Phẫu thuật

Nằm chờ ở khu tiền phẫu từ 6h đến 9h sáng. 3 tiếng nghe được đủ thứ chuyện của y tá, y sỹ, bác sỹ (chủ yếu là phụ nữ). Chuyện gia đình, con cái, bệnh tật, lương thưởng, ghen tuông… Vào đến phòng mổ thì đã mệt nhoài, chỉ kịp nói chuyện vài ba câu: tên tuổi, bị vai phải hay trái, có tiền sử bệnh gì khác hay không…rồi thiếp đi. Vẫn kịp hỏi bác sỹ K. đâu mà không thấy, kíp mổ nói là sẽ làm công tác chuẩn bị và lấy sợi gân chân trước, bác sỹ K. đến sẽ trực tiếp phẫu thuật.

Gần 2h chiều mới tỉnh lại ở phòng hậu phẫu. Không có cảm giác đau đớn. Cả vai phải đông cứng thành 1 cục. Bước chân phải từ giường xuống xe lăn để về phòng, bị hụt một chút, mới nhận ra cảm giác thiếu thiếu ở bắp chân. Sẽ phải cẩn trọng hơn.

23 Tết bị chấn thương. 27 Tết mổ và 29 Tết ra viện. Bác sỹ chỉ định sau mổ: 6 tuần đầu giữ yên, 6 tuần tiếp theo tập nhẹ.

3. Hậu phẫu

Sáu tuần đầu tĩnh dưỡng không thấy nhức, trừ lúc vô tình vận động hơi mạnh thì có bị đau chút. Buổi sáng ngủ dậy có thấy mỏi, đau ở vai phải. Được giải thích là do cơ không hoạt động nên bị co rút (teo) lại và nó kéo vào xương gây mỏi, chỉ cần xoa bóp nhẹ là hết.

Sáu tuần sau tập nhẹ tại khoa Vật lý trị liệu của bệnh viện. Liên tục 1 tiếng hàng ngày 6 buổi/tuần tại đây. Khớp lúc này đã bị co cứng lại, cơ bắp tay quá yếu. Dần dà họ cho tập mạnh, kết hợp vận động. Đau và khó chịu. Lúc đầu đi taxi, nhưng về sau đã tự lái xe được.

Hơn 3 tháng sau khi bị chấn thương, chuyển về phòng khám phục hồi chức năng ở Quận 7 tập. Khớp vai còn khá cứng, chỉ cử động cỡ 30-40% vòng quay cần thiết. Lúc này vết mổ đã lành lặn cả trong và ngoài. Tại đây có máy rung từ trường loại mới: làm xương khớp vai sưng lên, mềm ra. Đồng thời cho y tá có kinh nghiệm tập mạnh, khá đau nhưng đã làm cho vòng tròn khớp vai chạy qua điểm 50%. Chỉ cỡ gần 2 tuần ở đây nhưng có tiến triển đáng kể.

Do có kế hoạch trước, thấy vai cũng tạm ổn tôi vẫn quyết định công tác nước ngoài. Đi Cuba, Mỹ (New York, Boston, Alaska, Kansas). Cùng người bạn, 2 anh em thay nhau chạy xe oto trên 1.200 km. Về lại Việt nam sau 1 tháng, do có vận động thường xuyên, thấy trạng thái thay đổi cũng khá lên nhiều. Quay lại chỗ quận 7 tiếp tục tập. Đến giờ, sau hơn 1 tuần tập lại, trạng thái cỡ được 60-70%. Đã có thể lái xe, thả diều, chơi bóng bàn, Golf và đá bóng. Riêng tennis thì phải dừng vĩnh viễn, vai phải không còn đủ lực cho phép chơi…

4. Kết luận

Có những thời điểm, mọi quyết định không còn nhìn theo lăng kính ĐÚNG – SAI nữa. Mà là lựa chọn theo ngã rẽ khác nhau. Kèm theo sẽ là những lộ trình, hệ quả khác nhau.

Hiện nay cơ tay phải có bị teo đi do không vận động đủ, chưa giơ thẳng hết tay phải lên cao được, lực còn yếu. Có người bạn chia sẻ: anh ta chỉ nối gân một đốt ngón tay mà mất 1 năm mới có cảm giác bình thường lại. Vậy là cần ít nhất 7 tháng luyện tập thường xuyên nữa…

Tháng 5-2019 Nguyễn Thanh Hải

5. Một năm sau

Thực tế sau 6 tháng, vòng quay vai phải cũng chỉ đạt 8-90%. Sức lực so với trước chắc còn kém hơn nữa, chỉ khoảng 7-80%. Nhưng như vậy cũng đủ cho cuộc sống sinh hoạt vận động hàng ngày.

Phải 1 năm sau. Còn nhớ hôm tập ở bể bơi lớn. Bất chợt vai phải cảm thấy nhẹ nhàng, tự nhiên quay được đủ rộng như vai trái. Sự an tâm trở lại trong sinh hoạt và luyện tập thể thao.

Một sự cố nhỏ sau đó vẫn nhớ đến giờ. Thả diều trên biển gặp hôm gió mạnh (trên 30 km/giờ). Tay phải kéo mạnh ê cả vai. Về nhà thấy đau và nhức cả tuần. Cảm giác bị ảnh hưởng chỗ nối gân. Rất may là đã qua đi.

Giờ đây. Có làm gì cũng phải nhớ. Vai ông bị phẫu thuật rồi đó…

Tháng 8-2020 Nguyễn Thanh Hải

6. Hơn 3 năm sau

Vai coi như bình thường. Cảm giác được 8-90%. Tuổi này cũng không cần nữa làm gì. Lại bị đứt gân gót chân. Lần 2 đi mổ thấy yên tâm và nhiều kinh nghiệm hơn… Mời đọc.

Ký sự chấn thương: Đứt gân gót chân…

Tháng 8-2022